ساخت و ساز سدهای بزرگ مخزنی از جنگ جهانی دوم در ایران شروع شد. این سدها سهم عمده ای در مدیریت آب هم برای هم آبیاری و هم برای اهداف صنعتی داشته است. مرکزیت سد سازی بیشتر در استان خوزستان و جنوب غربی ایران است. دلیل آن هم رودهایی است که از رشته کوه های زاگرس سرازیر می شوند.
اولین سدهای ایران بر روی رودهای کرج، سفید و دز ساخته شده اند.
در فلات ایران، رود کارون تنها رودی است که قابل کشتی رانی است. این رود از کوه های بختیاری سرچشمه می گیرد، در خوزستان جاری می شود و به اروند رود می ریزد. در شمال ایران رودهای ارس، اترک و سرخ رود یا قزل اوزن (قزل اوزن پس از این که به شاهرود می پیوندد، سفید رود نامیده می شود) جاریند. این سه رود به دریای خزر می ریزند. در اصفهان زاینده رود جاری است که در باتلاقی به نام گاوخونی ناپدید می شود. در طرف مشرق، مرغاب و هریرود جریان دارند که در نهایت در صحرای ترکمن فرو می روند. در سیستان نیز هیلمند (یا هیرمند) جاری است.
دریاچه ها
در آذربایجان غربی، دریاچه ارومیه قرار دارد که زمین شناسان آن را بقایای دریایی می دانند که زمانی بخش بزرگی از فلات ایران را در بر گرفته بود. آب دریاچه ارومیه بسیار شور است و تقریباً در ارتفاع هزار متری از سطح اقیانوس قرار دارد. این دریاچه مهم ترین دریاچه فلات ایران است. دو دریاچه مهارلو و نیریز نیز در فارس قرار دارند. دریاچه هامون نیز در سیستان واقع است که فاضلاب آن در سال هایی که بارندگی می شود به یک گودی (به نام زره) می ریزد. در کرمان دریاچه ای موسوم به نمک زار (بعضی آن را جازموریان می نامند) وجود دارد. آب دو رود کوچک بمپور و هلیل به این دریاچه می ریزند. بین تهران و قم نیز دریاچه قم یا حوض سلطان قرار دارد.
منابع:
http://www.photius.com/countries/iran/economy/iran_economy_water.html
http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Iranian+Plateau
برداشتی آزاد از کتاب ایران از آغاز تا اسلام، تألیف پرفسور رمان گریشمن، ترجمه دکتر محمد معین، تصحیح دکتر میترا مهرآباد
مطالب مرتبط:
