پانکراس از سر، گردن، تنه و دم تشکیل شده است.
سر پانکراس: این قسمت بخش نسبتاً حجیم و راست پانکراس است که در داخل حلقه دوازدهه قرار دارد. سر پانکراس دارای یک زایده به نام زایده قلابی است که از بخش تحتانی و چپ سر پانکراس به بیرون برجسته شده است.
گردن پانکراس: قسمت باریک پانکراس است که بین سر و تنه آن واقع شده است. طول آن دو سانتی متر است.
تنه پانکراس: قسمت وسیع تر پانکراس است که از گردن تا دم آن کشیده شده است. مقطع آن مثلثی شکل است (یعنی اگر آن را به طور عرضی برش دهیم یک سطح مثلثی شکل می بینیم).
دم پانکراس: انتهای باریک پانکراس است و در سمت چپ قرار گرفته است.
پانکراس به وسیله کپسول نازکی از بافت همبند پوشیده شده است که با فرستادن دیواره هایی، لوبول ها (بخش های کوچک) پانکراس را از هم جدا می کند. پانکراس یک شبکه مویرگی غنی دارد که برای روند ترشح اهمیت اساسی دارد.
در نبود ترشحات آنزیمی پانکراس، هضم و جذب دچار مشکل می شود. استفاده از رژیم های غذایی غنی از پروتئین، کربوهیدرات و لیپید به مدت طولانی، غلظت آنزیم ها را در شیره پانکراس افزایش می دهد.
التهاب مزمن (طولانی مدت) پانکراس را پانکراتیت مزمن می گویند (به طورکلی پسوند (یت) به معنی التهاب است. به عنوان مثال هپاتیت به معنی التهاب کبد است (هپاتیت=کبد، یت: پسوند التهاب) است.
پانکراتیت مزمن ممکن است منجر به تخریب قسمت عمده ای از بافت پانکراس، به خصوص مجاری و قسمت های ترشحی شود. این بیماری موجب اختلال در هضم مواد، به خصوص چربی ها می شود.
منابع: درسنامه دستگاه گوارش- فصول آناتومی- جنین شناسی- بافت شناسی- رشد و تکامل طبیعی فیزیولوژی.
مؤلفین: دکتر محسن نوروزیان- دکتر فرهاد گرجی- دکتر داود ساعدی- دکتر فریبا شیروانی- دکتر هما شادی مناهجی- دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی.
-آناتومی عمومی- دکتر نراقی، دکتر پاسخبخش، دکتر مهدی زاده، دکتر جغتایی- نشر اشراقیه- ویرایش سوم