اعتیاد وضعیت و حالتی است که زمانی که یک فرد ماده ای (الکل، کوکائین، نیکوتین) را می بلعد یا مصرف می کند و یا درگیر فعالیتی (قمار) می شود بروز می کند که می تواند لذت بخش باشد اما استفاده مداوم از آنها اجباری می شود و با مسئولیت های زندگی عادی، مانند کار و یا ارتباطات و حتی سلامتی تداخل پیدا می کند. کسانی که اعتیاد پیدا می کنند ممکن است از این موضوع آگاه نباشند که رفتارشان خارج از کنترل است و باعث بروز مشکلاتی برای خودشان و دیگران می شود.
واژه اعتیاد در چند مورد متفاوت به کار می رود. یک تعریف اعتیاد جسمی را توصیف می کند. اعتیاد جسمی حالتی بیولوژیک است که در آن بدن خود را با حضور دارو وفق می دهد و سازگار می کند به طوری که دارو دیگر همان اثر را ندارد، این حالت به عنوان تحمل (tolerance) شناخته می شود. به خاطر همین تحمل است که موقعی که از دارو صرف نظر می شود یک واکنش بیولوژیکی به وجود می آید. شکل دیگری از اعتیاد فیزیکی پدیده واکنش افراطی ای است که از سوی مغز به مواد مخدر (و یا محرک های همانند مواد مخدر) نشان داده می شود. به عنوان مثال یک الکلی هنگام رفتن به سوی بار به خاطر این محرک ها احساس کشش زیاد به یک نوشیدنی دارد.
با این حال اعتیاد آورترین رفتار به تحمل فیزیکی و یا قرار گرفتن در معرض محرک ها مربوط نیست. افرادی که خود را مجبور به استفاده از مواد مخدر یا قمار کردن می بینند، تقریباً همیشه در واکنش به فشارهای عاطفی این کار را انجام می دهند چه اعتیاد جسمی داشته باشند چه نداشته باشند. از آنجایی که اعتیاد روانی بر پایه مواد مخدر یا تأثیرات مغزی بنا نشده، می تواند دلیل این باشد که چرا مردم اغلب رفتارهای مربوط به اعتیاد خود را از یک داروی مخدر به یک نوع کاملاً متفاوت داروی مخدر یا حتی به یک رفتار غیردارویی تغییر می دهند. این تمرکز کردن بر اعتیاد از سوی فرد نیست که اهمیت دارد، بلکه نیاز به اقدام به خاطر انواع خاصی از استرس است که مهم است. برای درمان اعتیاد روانی لازم است درک شود که این نوع اعتیاد از نظر روانی چگونه کار می کند.
اهمیتی ندارد که وقتی از اعتیاد حرف می زنیم منظورمان کدام نوع از اعتیاد است، بلکه مهم است تشخیص دهیم که علت اعتیاد کسب لذت نیست و اعتیاد نمی تواند کاری برای روحیه فرد یا قدرت شخصیت او انجام دهد. کارشناسان درباره این موضوعات که آیا اعتیاد یک مرض و ناخوشی است و یا یک بیماری ذهنی واقعی است بحث می کنند. همچنین آنها درباره این که یا آیا وابستگی به مواد مخدر و اعتیاد یک معنی را می دهند یا نه و بسیاری از جنبه های دیگر اعتیاد نیز بحث می کنند. چنین موضوعاتی بعید است که به این زودی ها حل و فصل شود. اما فقدان تحلیل درباره اعتیاد مانع از درمان مؤثر آن نیست.
