کوروش از قوم پارس بود. پارس ها مردمانی آریایی نژاد بودند که به طور دقیق معلوم نیست چه زمانی به ایران وارد شدند. از گفته های پادشاهان آشور برمی اید که پارس ها هم مانند مادها مدتی طولانی زیر سیطره آشوری ها قرار داشتند. سپس پارس ها از قید آشوری ها خارج و تابع ماد شدند. یعنی حاکمان پارس در این مدت دست نشانده مادها بودند. هرودوت می گوید که پارس ها به شش طایفه شهری و ده نشین و چهار طایفه چادرنشین تقسیم می شدند و خانواده هخامنشی از نجیب ترین طایفه پارس ها یعنی طایفه پاسارگادی ها بودند. هرودوت، کوروش کبیر را زمانی که به مقابله با شاه ماد پرداخت پادشاه پارس معرفی می کند ولی نبونید پادشاه بابل او را پادشاه انزان یا انشان (در عیلام) نامیده.
این که چه وقایعی اتفاق افتاده که پارس ها عیلام را تسخیر کرده اند و شاخه ای از سلسله هخامنشی در آنجا برقرار شده معلوم نیست. این حدس وجود دارد که آشور بانی پال در 645 قبل از میلاد دولت عیلام را منقرض کرده است. در این میان آشوری ها با مادها و سکاها اختلاف داشتند. پارس ها هم از تسلط مادها بر پارس ناراضی بودند در نتیجه مملکت عیلام را که در نتیجه جنگ های سخت با آشور کم سکنه و ناتوان شده بود اشغال کردند و پادشاهی جدیدی در انزان (انشان) تأسیس کردند. براساس این نظریه تیس پس (چیش پش) دوم پادشاه انزان و پارس بوده است. تیس پس در موقع مرگ قلمروی خود را بین دو فرزندش یعنی کوروش اول و آریامنس تقسیم کرد.
چنان که می دانیم سلسله حاکمان پارس به شخصی به نام هخامنش می رسند که نام خود را به این سلسله بخشیده است. در مورد وجود این پادشاه سند تاریخی وجود ندارد. از هخامنش تا کوروش دوم یا کوروش کبیر از سه پادشاه نام برده شده که عبارتند از: تیس پس (چیش پش)، کوروش اول و کمبوجیه اول. ولی دوره عظمت قوم پارس و هخامنشیان از کوروش دوم موسوم به کوروش کبیر آغاز شده است.
