در میان مهره داران، پرندگان به خاطر گذاشتن تخم هایی با پوسته های حاوی ماده رنگی، بی همتا هستند. البته دانشمندان احتمال می دهند که تخم های اجداد آنها سفید بوده است و هیچ یک از رنگ ها و اشکالی که حالا وجود آنها روی تخم های پرندگان معمول است را نداشته است.
همچنین رنگ پس زمینه پوسته تخم ها (رنگ پشت اشکال) در گونه های پرندگان متفاوت است.
مهم ترین اختلاف بین گونه ها در طول موج کوتاه –یا ماورای بنفش– منطقه طیف رنگ رخ داده. این اختلاف در دنیای پرندگان مفاهیمی دربردارد. به ویژه این که برخی از گونه های پرندگان دزدکی تخم هایشان را وارد لانه پرندگان دیگر می کنند. اگر تخم های چکاوک های بلک کپ با نور ماورای بنفش رنگ آمیزی شوند و در لانه بلک کپ دیگری قرار داده شوند، بیشتر احتمال دارد که این چکاوک تخم ها را پس بزند. کلاغ زاغی ها هم تخم های فاخته هایی که با سدی از اشعه ماورای بنفش پوشیده شده بود را بیشتر پس می زنند.
باور بر این است که رنگ روی تخم برای این است که پرندگان تخم هایشان را تشخیص دهند، آنها را از چشم شکارچیان پنهان کنند یا از تخم سایر پرندگان تقلید کنند. رنگ به صورت نقطه نقطه ها یا اشکال دیگر روی تخم احتمالاً نقش ساختاری دیگری هم بازی می کند. به عنوان مثال پوسته تخم را تقویت و به رشد جوجه داخل آن کمک می کند.
رنگ تخم ها از دو رنگدانه یعنی رنگدانه آبی- سبز بیلیوردین و قرمز- قهوه ای پروتوپورفیرین می آید که هر دو از محصولات تفکیک هموگلوبین هستند. خود رنگ بندی تخم ها هم از اسرار محسوب می شود.
در واقع محققان جواب صریحی برای این معما ندارند که چگونه این رنگدانه ها با هم ترکیب می شوند و رنگ بندی های مختلف روی تخم ها را تولید می کنند. شما انتظار دارید دو قله رنگ را در تخم پرندگان ببینید. یکی آبی و دیگری رنگی مایل به قرمز. درحالی که با این طول موج های متوسط مواجه می شوید.
محققان این منطقه میانه را منطقه طیفی می یابند که واقعاً حاوی بیشترین تنوع است، و این امر حتی بین گونه های نزدیک و مرتبط به هم یافت می شود که دلالت دارد بر این که سازگاری بسیاری از گونه های خاص ممکن است دراین رنگ ها دخیل باشد.
درضمن رنگ های مایل به قرمز بیشتر احتمال دارد تا در طول تکامل از آسیب محفوظ بمانند یا بی تغییر بمانند که بر سودمندی تکاملی این رنگدانه دلالت دارد.
البته هنوز هیچ نظریه درخشانی وجود ندارد که دلیل تنوع قابل توجه در رنگ بندی پوسته تخم را توضیح دهد.
