ساختمان دستگاه اعصاب

اجزای تشکیل دهنده نورون

هر نورون از هسته و سیتوپلاسم اطراف آن تشکیل شده که مجموعه شان جسم سلولی (cell body) را به وجود می آورند. به زایده های نازکی که از جسم سلولی منشعب هستند زایده های عصبی گفته می شود. زایده های عصبی شامل آکسون و دندریت ها هستند. تعداد دندریت ها در نورون ها معمولاً زیاد است و با شاخه شاخه شدن های زیاد، درخت دندریتی را ایجاد می کنند. دندریت ها پیام ها را به جسم سلولی هدایت می کنند. در حالی که آکسون پیام ها را از جسم سلولی دور می کند. آکسون در نورون تک است و در یک نورون آکسون های متعدد وجود ندارد (برخلاف دندریت ها که معمولاً متعددند).

حالا به بررسی بیشتر اجزای تشکیل دهنده نورون می پردازیم:

جسم سلولی: جسم سلولی cell body یا soma از هسته و سیتوپلاسم تشکیل شده. هسته در اغلب نورون ها حالت کروی یا بیضی شکل دارد. معمولاً یک یا چند هستک در داخل هسته دیده می شود.

دندریت: درندریت ها زایده هایی هستند که در حقیقت ادامه سیتوپلاسم جسم سلولی هستند و نقطه شروع آنها را مشکل می توان مشخص کرد. بنابراین عناصر سیتوپلاسمی در داخل دندریت دیده می شود. دندریت ها هرچه از جسم سلولی دور می شوند، باریک تر شده و شاخه شاخه می شوند و شاخه های به دنبال هم انشعاباتی که به تدریج باریک تر می شوند را به وجود می آورند.

در داخل دندریت ها و سیتوپلاسم جسم سلولی، ریبوزوم ها وجود دارند.

آکسون: آکسون زایده ای است که از جسم سلولی یا از تنه یک دندریت اصلی شروع می شود. شروع آن در روی جسم سلولی بصورت برآمدگی تپه ای شکلی به نام تپه آکسونی است. به قسمتی از آکسون که بعد از تپه آکسونی قرار گرفته، قطعه ابتدایی گفته می شود. قطعه ابتدایی عبارت است از فاصله بین نوک تپه آکسونی تا نقطه شروع پوشش میلینی آکسون.

انتهای آکسون ها به سلول های عصبی دیگر، رشته های عضلانی یا سلول های غده ای ختم می شود. در مغز و نخاع، آکسون یک نورون به انتهای سیناپسی نزدیک تر می شود و اکثراً شاخه های متعددی ایجاد می کند.