تاریخ ایران
گزارش ویژه تحریریه ویکی وبیا

نواحی شکل گیری تمدن در فلات ایران

 

calendar_today۱۵ مهر ۱۳۹۳
•
schedule۶ دقیقه مطالعه
•
visibilityتحلیلی و موثق
•
chat_bubble_outline0 دیدگاه
forumsend
نواحی شکل گیری تمدن در فلات ایران
photo_cameraتحریریه ویکی وبیا
هخامنشیان

در غرب فلات ایران سلسه کوه های زاگرس قرار دارند که از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده اند و بیش از 1000 کیلومتر طول و 200 کیلومتر عرض دارند. این کوه ها چین های موازی متعددی دارند و نیز دره هایی که 50 تا 100 کیلومتر طول و 10 تا 20 کیلومتر عرض دارند.

مراتع واقع در دامنه های مرتفع کوه های زاگرس بقایای جنگل های انبوهی هستند که زمانی منطقه را فراگرفته بود. در دره های مرتفع این کوه ها درختان میوه نیز می رویند.

در قسمت مرکزی زاگرس یک برآمدگی تیز جدا می شود و به سوی مغرب می رود و داخل دشت بین النهرین می گردد و پیچی را در رود دجله ایجاد می کند. از آغاز همین بریدگی که در ناحیه لرستان کنونی است کاسیان در هزاره دوم قبل از میلاد به بابل حمله کردند و نزدیک به 5 قرن بر آن جا مسلط بودند.

در قسمت شمالی مثلث فلات ایران سلسله کوه های البرز قرار دارند. بلندترین قله این کوه ها دماوند نام دارد که بیش از 5672 متر ارتفاع دارد. این کوه ها در امتداد سواحل منحنی شکل جنوب دریای خزر کشیده شده اند و سد مرتفع و باریکی را تشکیل داده اند. سد کوه ها باعث شده ناحیه ساحلی گیاهان فراوانی داشته باشد و همین سد این ناحیه را از منطقه بیابانی مرکزی جدا کرده است.

سلسله کوه های البرز به آذربایجان غربی می رود که چنان که می دانیم دریاچه شور ارومیه در آن قرار دارد. ان منطقه نیز دره های حاصلخیزی دارد که محصولات متعدد در آنها کاشته می شود.

آذربایجان یکی از دو شکاف در کوهستان های دورادور ایران است. از همین شکاف در طول تاریخ مادها، پارس ها، کردها، مغولان و ترکان تاتار وارد ایران شده اند و در دره های اطراف دریاچه ارومیه ساکن شده اند. به این ترتیب درواقع سلسله های ماد و پارس از این ناحیه پاگرفته اند. از آن جا که این ناحیه مدخل ایران است بسیاری از مهاجمان نیز از همین ناحیه به ایران هجوم می آوردند. این مهاجمان از جلگه های روسیه جنوبی و قفقاز می آمدند. در نتیجه شاهنشاهی پارس ها قرن ها با ایجاد استحکاماتی در این منطقه کوشیدند جلوی ورود مهاجمان را سد کنند.

سلسله کوه های البرز در مشرق، کوه های خراسان را ایجاد می کند. این کوه ها دره های حاصلخیزی دارد.

چندان مرتفع نیستند و عبور از آنها آسان است. این ناحیه به خاطر وضعیت جغرافیایی اش دومین مدخل برای نفوذ به داخل فلات ایران است. امواج مهاجمانی که از دشت های آسیای میانه می آمدند از این راه به داخل فلات ایران سرازیر می شدند. به این ترتیب خراسان نیز مانند آذربایجان چهارراه اقوام بوده اند. این ناحیه تا آخر قرن نوزدهم میلادی مورد تاخت و تاز ترکمانان قرار می گرفته است.

دره اترک و دشت گرگان، بین دریای خزر و کوه های البرز نیز واحه های طبیعی مهاجرت به سوی ایران بوده اند. پادشاهان ساسانی برای دفاع از خود در آن جا دیواری آجری به طول چندین کیلومتر بنا کردند که بقایای آن هنوز دیده می شود. از این منطقه واقع در شمال شرقی ایران چندین سلسله مانند اشکانیان، صفویه و قاجاریه ریشه گرفته اند.

یک رشته کوه جنوبی به نام مکران، سلسله کوه های دورادور مثلث ایران را تکمیل می کند. دو محل عبور در رشته کوه مکران وجود دارد. یکی راه بندرعباس در کنار دریای عمان و دیگری راهی که به سوی مشرق و به طرف بلوچستان و کویته پاکستان می رود.

امتیاز به مطلب

سوالات متداول

نواحی شکل گیری تمدن در فلات ایران چیست؟expand_more

در فلات ایران زندگی در نواحی رشته کوه های عظیمی که آن را احاطه کرده اند و یا در واحه ها امکان دارد. البته در دشت های پهناور داخلی و خارجی ایران هم زندگی وجود دارد.

share
محمدرضا کریمی

محمدرضا کریمی

روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر ارشد مجله ویکی وبیا
مشاهده همه مقالات

بیش از ۷ سال سابقه تولید محتوا و گزارشگری در زمینه فناوری‌های نوین، اقتصاد دیجیتال و دگرگونی‌های اجتماعی. پیگیر اخبار استارت‌آپ‌های پیشگام و تحلیل‌های مستند.

rocket_launchتاریخ ایرانstarsگزارش ویژه تحریریه ویکی وبیا

نواحی شکل گیری تمدن در فلات ایران

 

نواحی شکل گیری تمدن در فلات ایران
photo_cameraتحریریه ویکی وبیا
هخامنشیان

در غرب فلات ایران سلسه کوه های زاگرس قرار دارند که از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده اند و بیش از 1000 کیلومتر طول و 200 کیلومتر عرض دارند. این کوه ها چین های موازی متعددی دارند و نیز دره هایی که 50 تا 100 کیلومتر طول و 10 تا 20 کیلومتر عرض دارند.

مراتع واقع در دامنه های مرتفع کوه های زاگرس بقایای جنگل های انبوهی هستند که زمانی منطقه را فراگرفته بود. در دره های مرتفع این کوه ها درختان میوه نیز می رویند.

در قسمت مرکزی زاگرس یک برآمدگی تیز جدا می شود و به سوی مغرب می رود و داخل دشت بین النهرین می گردد و پیچی را در رود دجله ایجاد می کند. از آغاز همین بریدگی که در ناحیه لرستان کنونی است کاسیان در هزاره دوم قبل از میلاد به بابل حمله کردند و نزدیک به 5 قرن بر آن جا مسلط بودند.

در قسمت شمالی مثلث فلات ایران سلسله کوه های البرز قرار دارند. بلندترین قله این کوه ها دماوند نام دارد که بیش از 5672 متر ارتفاع دارد. این کوه ها در امتداد سواحل منحنی شکل جنوب دریای خزر کشیده شده اند و سد مرتفع و باریکی را تشکیل داده اند. سد کوه ها باعث شده ناحیه ساحلی گیاهان فراوانی داشته باشد و همین سد این ناحیه را از منطقه بیابانی مرکزی جدا کرده است.

سلسله کوه های البرز به آذربایجان غربی می رود که چنان که می دانیم دریاچه شور ارومیه در آن قرار دارد. ان منطقه نیز دره های حاصلخیزی دارد که محصولات متعدد در آنها کاشته می شود.

آذربایجان یکی از دو شکاف در کوهستان های دورادور ایران است. از همین شکاف در طول تاریخ مادها، پارس ها، کردها، مغولان و ترکان تاتار وارد ایران شده اند و در دره های اطراف دریاچه ارومیه ساکن شده اند. به این ترتیب درواقع سلسله های ماد و پارس از این ناحیه پاگرفته اند. از آن جا که این ناحیه مدخل ایران است بسیاری از مهاجمان نیز از همین ناحیه به ایران هجوم می آوردند. این مهاجمان از جلگه های روسیه جنوبی و قفقاز می آمدند. در نتیجه شاهنشاهی پارس ها قرن ها با ایجاد استحکاماتی در این منطقه کوشیدند جلوی ورود مهاجمان را سد کنند.

سلسله کوه های البرز در مشرق، کوه های خراسان را ایجاد می کند. این کوه ها دره های حاصلخیزی دارد.

چندان مرتفع نیستند و عبور از آنها آسان است. این ناحیه به خاطر وضعیت جغرافیایی اش دومین مدخل برای نفوذ به داخل فلات ایران است. امواج مهاجمانی که از دشت های آسیای میانه می آمدند از این راه به داخل فلات ایران سرازیر می شدند. به این ترتیب خراسان نیز مانند آذربایجان چهارراه اقوام بوده اند. این ناحیه تا آخر قرن نوزدهم میلادی مورد تاخت و تاز ترکمانان قرار می گرفته است.

دره اترک و دشت گرگان، بین دریای خزر و کوه های البرز نیز واحه های طبیعی مهاجرت به سوی ایران بوده اند. پادشاهان ساسانی برای دفاع از خود در آن جا دیواری آجری به طول چندین کیلومتر بنا کردند که بقایای آن هنوز دیده می شود. از این منطقه واقع در شمال شرقی ایران چندین سلسله مانند اشکانیان، صفویه و قاجاریه ریشه گرفته اند.

یک رشته کوه جنوبی به نام مکران، سلسله کوه های دورادور مثلث ایران را تکمیل می کند. دو محل عبور در رشته کوه مکران وجود دارد. یکی راه بندرعباس در کنار دریای عمان و دیگری راهی که به سوی مشرق و به طرف بلوچستان و کویته پاکستان می رود.

امتیاز به مطلب

سوالات متداول

نواحی شکل گیری تمدن در فلات ایران چیست؟expand_more

در فلات ایران زندگی در نواحی رشته کوه های عظیمی که آن را احاطه کرده اند و یا در واحه ها امکان دارد. البته در دشت های پهناور داخلی و خارجی ایران هم زندگی وجود دارد.

share
محمدرضا کریمیروزنامه‌نگار و تحلیل‌گر ارشد مجله ویکی وبیا
calendar_today۱۵ مهر ۱۳۹۳
schedule۶ دقیقه مطالعه
visibilityتحلیلی و موثق
chat_bubble_outline0 دیدگاه
forumsend

مطالب مرتبط پیشنهادی

نمایش همه

موضوعات و دسته‌ها

mark_email_read

بسته تحلیلی صبحگاهی ویکی وبیا

گزیده برترین یادداشت‌ها و تحلیل‌های روز، رایگان در ایمیل شما

mail
lockحفظ حریم خصوصی شما تضمین شده است، بدون هرزنامه.