در کنار نیازی که به تدوین و تصحیح و کارآمد کردن دایمی قوانین مربوط به حقوق مالکیت معنوی احساس می شود، لازم است در عرف هم کپی برداری های غیرمجاز زشت تلقی شود. به عنوان مثال اگر کسانی که از روی نرم افزارها کپی می کنند احساس نکنند که این کار رفتاری مذموم است و یا مزایای خرید نرم افزارهای اصل بر آنها روشن نشود و در کنار آن با متخلفان به طور جدی برخورد نشود، نمی توان امیدوار بود که مشکل کپی های غیر مجاز تنها با تدوین قانون حل شود و یا بحث چنان جدی گرفته شود که نیاز به قوانین تکمیلی تر احساس شود.
هم از نظر قانون و هم از نظر مردم لازم است که نرم افزار یا هر تولید رایانه ای دیگری جزو اموال افراد درنظر گرفته شود و سرقت از آنها دزدی از اموال افراد تلقی شود. همچنین لازم است که به تدریج ترس ما از هزینه کردن برای نرم افزارهای اصل در بازارهای جهانی بریزد. وگرنه وقتی مردم کپی کردن از نرم افزارهای خارجی را بد ندانند، طبیعی است که هنگام کپی کردن نرم افزارهای ساخت داخل هم آن را کاری قبیح نمی دانند.
حتی برخی از شرکت های موفق به این نتیجه رسیده اند که به نفع آنها است که با قیمت های گران اصل یک نرم افزار را از بازارهای جهانی تهیه کنند.
مدیر یکی از این قبیل شرکت ها می گوید:«در ابتدا به نظر می رسد که قیمت این نرم افزارها بار زیادی برای شرکت است. ولی به ما ثابت شده که چنین نیست. چرا که ما با استفاده از این نرم افزارها با مشکلی مواجه نمی شویم، در صورت خرابی از خدمات آنها هم استفاده می کنیم و در نتیجه کارمان را به موقع تحویل می دهیم. چیزی که در دنیای کسب و کار امروز اهمیت زیادی دارد. در حالی که با بسیاری از شرکت ها برخورد کرده ایم که چون از نرم افزارهای اصل استفاده نکرده اند، سیستم های آنها دچار مشکل و کارشان با تأخیر همراه شده و این اتفاق ممکن است چند بار هم برایشان رخ داده باشد که هزینه زیادی را به خاطر اتلاف وقت و تعمیرات احتمالی به آنها تحمیل کرده است».
در واقع تجربه کشوری نظیر هند ثابت می کند که احترام به حقوق مالکیت معنوی آن چنان هم که ما گمان می کنیم به ضررمان نیست. قطعاً مردم هند یا همه شرکت های هندی ثروتمندتر از مردم یا شرکت های ما نیستند ولی با احترام به قوانین حفظ حقوق مالکیت معنوی خود را شرکای قابل اعتمادی در سطح جهانی نشان داده اند. آنها سرمایه گذاری های زیادی در این زمینه جذب کرده اند و اینک به یکی از برجسته ترین قدرت ها در زمینه تولید نرم افزار تبدیل شده اند.
در دنیای نشر هم وضع به همین منوال است بسیاری از انتشاراتی احساس می کنند که با اجرای قوانین مربوط به حقوق مالکیت معنوی در زمینه نشر صدمه می بینند. چراکه ناچارند پول زیادی را برای حق مالکیت بپردازند. اما انتشاراتی هایی هم هستند که چنین کاری را آغاز کرده اند و با رعایت حقوق مالکیت معنوی وارد بده بستان در عرصه بین المللی شده اند. آنها از رهگذر این بده بستان ها توانسته اند برخی از آثارشان را هم به انتشاراتی های خارجی بفروشند. رعایت قوانین مربوط به حقوق مالکیت معنوی شاید سرانجام به وضع نابسامان در زمینه وجود ترجمه های متعدد، با اسامی مختلف از یک اثر خاتمه دهد.
عرصه دیگری نیز که به خاطر رعایت نکردن حقوق مالکیت معنوی رشد زیادی نکرده است حوزه اینترنت است. ما در بسیاری از کشورها شاهدیم که در سایت های اینترنتی انبوهی از مطالب تولیدی وجود دارد. طبیعی است که تولید مطالب در عرصه اینترنت به پیشرفت علمی و سریع تر شدن انجام کارهای علمی و تحقیقی کمک زیادی می کند. اما در سایت های فارسی زبان این عرصه رشد مورد انتظار را نداشته است. دلیلش این است که سایت ها و وبلاگ ها مطالب تولیدی یکدیگر را سرقت می کنند. بسیاری از این قبیل سایت ها با همین روش بازدیدهای بالای صد هزار نفر برای خود جور کرده اند و از سوی سایت های مختلف نام آنها به عنوان منبع مطلب ذکر می شود.
یک فعال در عرصه اینترنت می گوید:«نکته جالب این است که برخی از سایت ها و وبلاگ ها با افتخار فعالیت در عرصه اینترنت را امری ساده ذکر می کنند. چراکه با کپی کردن از روی سایت ها و وبلاگ های دیگر می توانند سایت یا وبلاگ خود را پر کنند. در حالی که آنها نه تنها چیزی به علم و دانایی هموطنانشان اضافه نمی کنند، بلکه انگیزه کار از دیگران را هم سلب می کنند. آنها با سرقت مطالب سایت های دیگر که گاهی حتی بدون ذکر منبع و نام نویسنده انجام می دهند، سایت های تولید کننده مطلب را بی انگیزه کرده و روند تولید مطالب مفید برای خوانندگان ایرانی را کند می کنند. به خاطر همین این عرصه نیاز به حمایت قانونی و فرهنگی و حتی توجه به ایجاد تشکل صنفی دارد. بر اینها بیفزایید که برخی از سایت ها امکان دانلود غیرقانونی موسیقی را نیز به وجود آورده اند و به حقوق تولید کنندگان موسیقی آسیب زیادی می رسانند».
کپی رایت حوزه های دیگر و پیچیده تری را هم در برمی گیرد. ولی تمام این حوزه ها در این نکته مشترکند که حقوق آفریننده در هر شرایطی لازم است محترم شمرده شود و سرقت هر ایده یا کاری تفاوتی با سرقت اموال افراد ندارد.
