اختلالات خواب چه هستند؟

دکتر مونا زارع

اختلالات خواباختلالات ویژه خواب را می توان به وسیله مطالعات در آزمایشگاه های خواب مشخص کرد. در زیر به برخی از اختلالات خواب اشاره می کنیم:

•بی خوابی

بی خوابی را به صورت یک اختلال ذهنی، خواب ناکافی یا خواب غیر استراحت بخش، علی رغم داشتن فرصت کافی برای خواب تعریف می کنند که تقریباً در تمامی افراد بالغ گاه به گاه رخ می دهد. بی خوابی دایمی ممکن است به دلیل وضعیت های مختلف روانی و بیماری های جسمی به وجود آید. این حالت را می توان به وسیله قرص های خواب به طور موقت تسکین داد. اما استفاده طولانی مدت از هریک از قرص ها عاقلانه نیست. زیرا بر فعالیت های روزانه اثر می گذارد و ممکن است باعث بروز عادت شود.

•راه رفتن در خواب و کابوس های شبانه

دوره های در خواب راه رفتن، در کودکان شایع تر از افراد بالغ است و بیشتر در افراد مذکر به وجود می آید. این دوره ها ممکن است چند دقیقه طول بکشد. این افراد با چشمان باز راه می روند و از موانع دوری می جویند. اما هنگامی که از خواب بیدار می شوند چیزی به یاد نمی آورند.

•نارکوپسی

نارکوپسی یک بیماری با علت نامعلوم است که سرانجام در آن تمایلی شدید و غیر قابل مقاومت برای خوابیدن در جریان فعالیت های روزانه به وجود می آید.

•نوعی اختلال خواب وجود دارد که بیماران مبتلا به این وضعیت رؤیاهای خود را ایفای نقش می کنند. این افراد به اطراف دست و پا می زنند و حتی از رختخواب بیرون پریده و برای مبارزه با جهان فرضی آماده می شوند. این اختلال معمولاً با دارو درمان می شود.

•آپنه در خواب

آپنه در خواب با انسداد مجاری هوایی در هنگام دم ایجاد می شود. باز ماندن مجاری هوایی فوقانی به عملکرد عضلات گشادکننده آن بستگی دارد. “تونوس” حالت انقباض ملایم عضلات است که در عضلات اسکلتی به حفظ وضعیت و نیز برگشت خون به قلب کمک می کند. در هنگام خواب، تونوس این عضلات ممکن است تا حدی کاهش یابد. تا جایی که قادر به باز نگه داشتن مجاری هوایی نباشد. تلاش برای غلبه بر این انسداد در نهایت موجب بیداری یا نیمه بیداری فرد خوابیده می شود. اگر این وضعیت به طور مداوم تکرار شود، همچنان که در افراد مسن به دفعات اتفاق می افتد، بی خوابی موجب خستگی و عملکرد ضعیف در هنگام روز می شود.

•چگونه می توان آپنه در خواب را تسکین داد؟

آپنه در خواب را با آموزش افراد برای نخوابیدن به پشت، پرهیز از استفاده از مواد تضعیف کننده تنفسی مانند دارو های خواب آور  و الکل و در حالات شدیدتر با اعمال فشار مثبت به مجاری هوایی در هنگام خواب می توان تسکین داد.

منابع:

1)درسنامه اعصاب، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی/ دانشکده پزشکی

2)فرهنگ پزشکی انگلیسی – فارسی دورلند، جلد دوم، ویراست بیست و هفتم/ دکتر بهرام قاضی جهانی، دکتر آیدین تبریزی/ ناشر: گلبان با همکاری آریان طب و قاضی جهانی

امتیاز به مطلب

بعضی از مهم ترین ضایعات پوستی

دکتر مونا زارع

ساختمان پوست ضایعات پوستی می توانند خود را به اشکال مختلفی نشان دهند. هر چند درباره تقسیم بندی این ضایعات پوستی اختلاف نظر هایی وجود دارد، اما ضایعات اصلی پوست را به 16 دسته تقسیم می کنند.

در زیر شایع ترین و مهم ترین این ضایعات توضیح داده می شود.

ماکول:(Macule)

به هر ضایعه هم سطح پوست که اندازه ای زیر نیم سانتی متر داشته باشد، ماکول گویند. ماکول ها می توانند رنگ های مختلفی داشته باشند. یکی از مثال های ماکول، کک و مک است.

پچ:(Patch)

به هر ضایعه هم سطح پوست که که اندازه ای بیش از دو سانتی متر داشته باشد پچ گویند.پچ ها نیز می توانند مانند ماکول ها رنگ های متفاوتی داشته باشند. به ضایعاتی که اندازه ای بین نیم تا دو سانتی متر داشته باشند، پچ کوچک گویند. یک نمونه از پچ لکه های ناشی از بارداری است.

پاپول:(Papule)

به هر ضایعه برآمده از سطح پوست که اندازه ای زیر نیم سانتی متر داشته باشد، پاپول گویند. پاپول ها شایع ترین نوع ضایعات پوستی هستند. زگیل معمولی نمونه ای از پاپول است.

پلاک:(Plaque)

به هر ضایعه برآمده از سطح پوست که اندازه ای بیش از دو سانتی متر داشته باشد پلاک می گویند. این ضایعات می تواند از ابتدا به همین شکل بوده یا از به هم پیوستن پاپول ها ایجاد شده باشد. به ضایعات بین نیم تا دو سانتی متر پلاک کوچک می گویند. به عنوان نمونه پلاک دربیماری پسوریازیس دیده می شود.

ندول:(Nodule)

به یک ضایعه توپر محدود که قطر آن بیش از نیم سانتی متر باشد، ندول گفته می شود و چنانچه قطر آن بزرگ تر از نیم سانتی متر باشد تومور گفته می شود.

وزیکول:(Vesicle)

تجمع مایع در داخل پوست که اندازه ای زیر نیم سانتی متر داشته باشد وزیکول گفته می شود. مانند تبخال.

تاول:(Bullae)

تاول ها نیز وزیکول هایی هستند که اندازه ای بیش از نیم سانتی متر داشته باشند. هر تاول یا وزیکول را که محتوی مایع چرکی باشد پوستول گویند. مانند بیماری تاولی پمفیگوس.

خراش:(Erosion)

به از بین رفتن قسمتی و یا تمام اپیدرم (لایه سطحی پوست) بدون درگیری درم (لایه میانی پوست)، خراش می گویند.

زخم:(Ulcer)

به از بین رفتن تمام اپی درم به همراه از بین رفتن قسمتی یا تمام درم زخم می گویند.

شقاق:

به از دست رفتن خطی اپیدرم را با دیواره های عمودی وحدود کاملاً مشخص، شقاق می گویند. مانند شقاق گوشه لب.

آتروفی:

فرو رفتگی پوست ناشی از نازک شدن اپیدرم و درم.

اسکار:

تشکیل یک بافت همبندی غیر طبیعی را که بعد از هر جراحی یا آسیب به درم وارد می شود اسکار می گویند. اسکار ها اغلب کلفت و صورتی هستند. اما با گذشت زمان سفید و دچار آتروفی می شوند(به اسکار بافت جوشگاهی هم گفته می شود).

پوسته:(Scale)

به افزایش افقی لایه شاخی نارس پوست، پوسته می گوییم. لایه شاخی لایه سطحی و مرده پوست است.

دلمه:(Crust)

دلمه لایه ای مرده بر روی پوست است که ناشی از تجمع سرم خشک شده به همراه گلبول های سفید و میکروب های مرده است و معمولا” بر روی زخم های پوستی ایجاد می شود (سرم به بخش شفاف هر مایع که از اجزای جامدتر آن جدا شده باشد می گویند. برای مثال سرم خون مایع شفافی است که بعد از لخته بستن کامل خون از آن جدا می شود؛به عبارت دیگرسرم خون، بخشی از پلاسمای خون است که فیبروژن آن در طی تشکیل لخته مصرف شده است).

منابع :1)درسنامه پوست/دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی/دکتر محمدرفیعی رودسری

2)فرهنگ پزشکی دورلند/ترجمه:دکتر بهرام قاضی جهانی،دکترآیدین تبریزی

امتیاز به مطلب

ویتامین D، ویتامینی که هورمون است

دکتر مونا زارع

مولکول ویتامین D ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است. ماده ای در پوست وجود دارد که در اثر تماس پوست باپرتوی ماورای بنفش خورشید به ویتامین D تبدیل می شود. از این رو، به ویتامین D ویتامین نورخورشید (sunshine vitamine) گفته می شود. در گیاهان نیز در ویتامین D توسط نور آفتاب ساخته می شود.

ویتامین D در واقع یک هورمون است و همان طور که در بالا اشاره شد در صورتی که نور خورشید به مقدار کافی به بدن برسد، در بدن ساخته می شود.

ویتامین D را می توان از راه مواد غذایی نیز به دست آورد.

کمبود ویتامین D باعث نرمی استخوان می شود. مصرف بیش از حد ویتامین D نیزمی تواند سمی بوده و اختلالاتی در متابولیسم (سوخت وساز) استخوان ایجاد کند و ایجاد سنگ کلیه را بکند.

منبع: درسنامه پوست/ دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی

امتیاز به مطلب

سرما زدگی چیست؟

دکتر مونا زارع

سزمازدگی هنگامی که بدن در معرض دماهای فوق العاده پایین قرار گیرد، نواحی سطحی بدن می توانند یخ بزنند. این یخ زدن سرمازدگی Frostbiteممکن است آسیب های دایمی ای مانند اختلال گردش خون دایمی و نیز آسیب بافتی موضعی به وجود آید. نام دارد. سرمازدگی به ویژه در نرمه گوش و در انگشتان دست و پا به وجود می آید. در صورتی که میزان یخ زدگی برای تشکیل مقدار زیادی از بلور های یخ در سلول کافی باشد، در اثر سرما رگ ها گشاد می شوند. اتساع (گشادشدگی) رگی ناشی از سرما، یک عامل حفاظتی نهایی در برابر دمای تقریباً یخ زننده است.

هنگامی که دمای بافت ها تقربباً به حد یخ زدگی سقوط می کند، عضله صاف دیواره رگ به علت خود سرما فلج می شود و رگ ها به طور ناگهانی متسع (گشاد) می شوند. این وضعیت غالباً به صورت قرمز شدن پوست خودش را نشان می دهد. این مکانیسم (سازوکار) باعث می شود خون گرم به پوست برسد و به جلوگیری از سرمازدگی کمک می کند. این سازوکار در انسان در مقایسه با بیشتر حیوانات پست که تمام اوقات در سرما زندگی می کنند، تکامل بسیار کمتری پیدا کرده است.

منبع: درسنامه پوست / دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
امتیاز به مطلب