سرماخوردگی چگونه درمان می شود؟
کاراترین راه برای کنترل یا پیشگیری از انتشار سرماخوردگی واکسینه کردن همه در برابر آن است. اما ساختن یک واکسن که از سرماخوردگی جلوگیری کند غیرممکن است. زیرا انواع متعددی از ویروس یافت می شوند که عامل سرماخوردگی هستند. شواهد مبنی بر وجود تغییرات در آنتی ژن های ویروس سرماخوردگی، ساخت واکسن را بیش از پیش مشکل می کند. چنین تغییراتی در برخی از آنتی ژن های ویروس آنفولانزا رخ می دهد که ما را هر سال وادار به ایجاد تغییرات در واکسن آنفولانزا می کند.
برای سال های متمادی تنها کاری که در مواجه با سرماخوردگی انجام می شد، مداوای علایم بیماری بود که بیشتر شامل استراحت، مصرف مایعات، قرقره آب نمک ولرم، رژیم غذایی غنی و استفاده از بخور یا حمام بخار بود. مایعاتی مانند چای با لیمو، سوپ جوجه و آبگوشت داغ التیام بخش هستند و حجم مایعات ورودی به بدن را افزایش می دهند. شواهد محدودی وجود دارد که حاکی از اثر ضدالتهاب سوپ جوجه است.
داروهای غیرنسخه ای هم ممکن است تاحدی درالتیام سرماخوردگی مؤثر باشند. اما برای پیشگیری، درمان یا حتی کوتاه کردن دوره بیماری مؤثر نیستند. بسیاری از این داروها دارای عوارض جانبی بالقوه ای مانند خواب آلودگی، سرگیجه، بی خوابی یا دل درد هستند و باید با احتیاط مصرف شوند. به علاوه همه بیماران نباید اقدام به خود درمانی سرماخوردگی کنند. از جمله این افراد، کسانی هستند که دارای بیماری های: افزایش فشارخون، ایسکمی قلبی (خونرسانی ناکافی به قلب)، بیماری عروق کرونر قلب، پرکاری تیروئید، افزایش فشار داخلی چشم، هایپرتروفی پروستات، ایدز، تب بالای 6/38، درد قفسه سینه، تنگی نفس، بدتر شدن علایم در طول خود درمانی، درمان با سرکوب کننده های ایمنی، بیماران مسن، کودکان زیر نه ماه و حساسیت به داروهای پیشنهادی هستند.
“آنتی هیستامین” ها می توانند تاحدی در پاسخ های التهابی آبریزش بینی و چشم ها مؤثر باشند. در هنگام استفاده از آنتی هیستامین ها ممکن است آثار منفی ای مانند اضطراب، خشک شدن سلول های مخاطی، ناری دید، احتباس ادرار و تپش قلب به وجود آید.
“ضدسرفه” ها تعداد دفعات یا شدت سرفه را در کودکان و بزرگسالان کاهش نمی دهند و بعضی مصرف چنین داروهایی را توصیه نمی دهند. علی رغم این نتایج، “دکسترومتورفان” اثر کلینیکی قابل قبولی به دست می دهد.
“ضداحتقان” ها معمول ترین داروهای استفاده شده برای بهبود علایم سرماخوردگی هستند. چون تقریباً تمام ویروس ها باعث بروز علایم مربوط به بینی می شوند. ضداحتقان های جلدی مانند “نفازولین” می توانند آثار موقتی مانند سوزش عطسه،یا افزایش تخلیه بینی را به دنبال داشته باشند. این محصولات نباید بیش از سه روز استفاده شوند چون استفاده مکرر یا به مدت طولانی ممکن است باعث بروز احتقان مکرر بینی یا بدتر شدن علایم شود. استفاده از این داروها در بیماران دارای عارضه قلبی، فشار خون، مشکل تیروئید، دیابت یا تورم پروستات توصیه نمی شود، مگر تحت نظر پزشک باشد.
ضداحتقان های خوراکی مانند “پسودوافدرین” باعث انقباض عضله صاف عروق خونی گشته و ممکن است آثار سیستمیک مانند بی اشتهایی، بی خوابی، هیجان، سردرد و تحریک پذیری روی دهد.
بی حس کننده های موضعی مانند قرص های مکیدنی، دهان شویه ها واسپری ها برای التیام موقت گلودرد در دسترس هستند.
ضددردهای سیستمیک مانند آسپیرین، ایبوپروفن، ناپروکسن و استامینوفن تنها زمانی می توانند در بزرگسالان مورد استفاده قرار گیرند که سردرد یا تب وجود داشته باشد. استفاده از آسپیرین با ایجاد “سندرم ری” در کودکانی که در حال بهبود پس از ابتلا به آنفولانزا یا آبله مرغان هستند مرتبط دانسته شده است. این سندرم یک بیماری نادر ولی جدی است که معمولاً در کودکان بین سه تا 12 سال دیده می شود. این بیماری می تواند تمام اعضای بدن را تحت تأثیر قرار دهد. امام معمولاً به مغز و کبد آسیب می رساند. “آکادمی متخصصان اطفال آمریکا” پیشنهاد می کند به کودکان و نوجوانان هنگام ابتلا به بیماری های ویروسی، مخصوصاً آبله مرغان و آنفولانزا، آسپیرین یا هرگونه داروی حاوی آسپیرین داده نشود.
اثر آنتی بیوتیک ها در کشتن ویروس ها به اثبات نرسیده است و به همین دلیل آنها را باید تنها برای بیماری های ناشی از باکتری، مانند “سینوزیت” یا “عفونت گوش” به کار برد.
امروزه بیماران از ویتامین ها،مواد معدنی و مکمل های گیاهی متنوعی برای پیشگیری و درمان سرماخوردگی استفاده می کنند. یک باور بدون پایه علمی این است که استفاده از مقادیر زیاد ویتامین C از سرماخوردگی جلوگیری کرده یا به بهبود علایم بیماری می انجامد و این ویتامین می تواند شدت یا مدت علایم را کاهش دهد. اما هیچ مدرک محکمی در این زمینه وجود ندارد. استفاده از مقادیر زیاد ویتامین C به مدت طولانی می تواند منجر به اسهال شدید شود که برای افراد مسن و کودکان بسیار خطرناک است.
اثر پیش گیرانه ویتامین E نیز در مورد سرماخوردگی مورد مطالعه قرار گرفته است. یک مطالعه نشان می دهد که افراد بالای 65 سال که برای یک سال به صورت روزانه ویتامین E دریافت کرده اند (200 واحد) بیست درصد کمتر در معرض ابتلا به سرماخوردگی هستند.
یکی از معمول ترین محصولات گیاهی ای که اثر درمانی آن در بهبود و پیشگیری از سرماخوردگی مورد بحث بوده است، اکیناسه Echinacea است که مطالعات موجود حاکی از کارایی نسبی آن است. اما بیماران نباید اکیناسه را برای بیش از هشت هفته مصرف کنند. چون ممکن است منجر به سرکوب سیستم ایمنی شود. همچنین این محصول نباید در دوره شیردهی یا بارداری یا در کودکان کوچک تر از دو سال مصرف شود. این گیاه بیشتر با نام های گل مینا، گل مروارید یا آفتاب گردان شناخته می شود. به همین دلیل بیمارانی که به این گیاهان حساسیت دارند نباید اکیناسه را مصرف کنند. همین طور کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند (مثلاً بیماران مبتلا به آرتریت، روماتوئید، لوپوس، یا ام اس) و یا داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی مصرف می کنند نباید از این گیاه استفاده کنند.
بسیاری از مواد گیاهی دیگر نیز از نظر پیشگیری و درمان سرماخوردگی موردمطالعه قرار گرفته اند. این مواد گیاهی عبارت از: افدرا، سیر، چین سنگ، عصاره برگ زیتون و شیرین بیان هستند. در مورد هیچ کدام از این محصولات شواهدی علمی مبنی بر ایمنی و مؤثر بودن آنها وجود ندارد.
مقالات مرتبط:
مقدمه ای درباره این که سرماخوردگی چیست؟
عامل اصلی بروز سرماخوردگی چیست و چگونه عمل می کند؟