حمیده احمدیان راد
سروصدای کمتر، دود و مواد زاید کمتر، این آینده ای است که برای سفرهای هوایی آینده پیش بینی می شود. به عبارتی سفرهای هوایی آینده ساکت تر، پاک تر و سازگارتر با محیط زیست خواهند بود. ساخت این دست از هواپیماها در قالب یک پروژه اروپایی موسوم به آسمان پاک انجام می شود. پروژه آسمان پاک یکی از پیشرفته ترین و پیچیده ترین طرح های تحقیقاتی اروپایی است و بودجه ای معادل 1.6 میلیارد یورو برای آن تخصیص داده شده است. 86 شرکت صنعتی و پژوهشگرانی از 16 کشور در این پروژه شرکت دارند.
فرانهوفر مؤسسه ای است که محققان تلاش هایشان را در زمینه ساخت هواپیمایی برای آینده در آن متمرکز کرده اند. کارشناسان این مؤسسه عقیده دارند که برای دستیابی به اهدافشان لازم است مفاهیم ساختاری جدید و نیز نمودارهای مربوط به حرکت گازها و هوا مهندسی شود. درکنار اینها مفاهیمی نظیر نحوه بهتر راندن هواپیما و نیز تطبیق طرح های لجستیکی نیز مورد نیاز است. در نهایت تمام این تمهیدات را باید به مرحله عمل درآورد.
کارشناسان هوانوردی از انجمن مشاوره برای تحقیقات مربوط به دانش هوانوردی در اروپا ACARE عقیده دارند که پروازها را به میزان قابل توجهی می توان با محیط زیست سازگار کرد. این کارشناسان راهبردی را برای صنعت هوانوردی اروپایی مشخص کرده اند و براین اساس خواستار 50 درصد کاهش در میزان دی اکسید کربن تولید شده و نیز میزان خروجی سروصدا تا سال 2020 شده اند. آنها می گویند که لازم است میزان خروج اکسید نیتروژن نیز تا آن زمان به میزان 80 درصد کاهش یابد.
البته هدف شرکت های صنعتی و پژوهشگرانی که در پروژه آسمان پاک فعالیت می کنند تنها توسعه فناوری های منحصربفرد برای کاربردهای خاص نیست. بلکه هدف آنها ارزیابی و ترقی دادن دانش هوانوردی نیز هست.
محققانی که در این پروژه فعالیت می کنند در گام های اولیه کارشان مجموعه ای از طرح ها را در حوزه های تکنولوژیکی برای موتور هواپیما، ساختمان بدنه و بال ها و نیز وسایل فرود هواپیما (مانند چرخ ها) و غیره پایه گذاری کردند. با کار بر روی هر یک از این اجزا می توان امیدوار بود که کل سیستم از نظر زیست محیطی بهبود یابد.
بهینه سازی جریان هوا نیز بر روی بال ها نیز سروصدا را کاهش می دهد و موجب ذخیره انرژی می شود. بهبود فناوری موتور هم مصرف کروزن را به حداقل می رساند; استفاده از موادی با طول عمر طولانی باعث ذخیره مواد خام می شود و به کارگیری مواد قابل بازیافت جلوی تجمع مواد زاید را در طبیعت می گیرد. برای دستیابی به این اهداف لازم است کارهای زیادی انجام شود. به عنوان مثال مواد آزمایش شوند، روش های محاسباتی پالایش شود و آزمایشات و تجزیه و تحلیل های زیادی انجام گیرد.
در این طرح محققان برای اولین بار چرخه زندگی مواد را در داخل ساختمان هواپیما بررسی و محاسبه می کنند. به عنوان مثال در حال حاضر هواپیماهایی که به پایان عمرشان نزدیک می شوند و قراضه های آنها به معضلی تبدیل شده اند. برای همین متخصصان در مؤسسه فرانهوفر در زمینه فناوری شیمیایی کار کرده و پلاستیک های مخصوصی را عرضه کرده اند که نه تنها دارای مشخصه های دقیقی است و کارخانجات سازنده را خوشحال می کند، بلکه موجب می شود که هواپیماها در پایان زندگیشان به شکلی سازگار با محیط زیست کنار گذاشته شوند.
یکی دیگر از برنامه های کارخانه های هواپیماسازی برای آینده این است که محصولاتشان را به طور خودکار تولید کنند. سیستم رنگ آمیزی هواپیماها هم مهم است. چون که می تواند مقاومت اصطکاکی را کاهش دهند. همچنین صنعت هوانوردی توجه ویژه ای نیز به ایمنی دارد. به عنوان مثال محققان مؤسسه فرانهوفر در تست پرواز فشار، دما و شرایط رطوبتی را در طول یک پرواز شبیه سازی می کنند.
