کاهش وزن ناخواسته و قابل ملاحظه در فردی که قبلاً سالم بوده اغلب نشانه بیماری زمینه ای است. به همین دلیل پزشکان در هنگام گرفتن شرح حال روتین از تغییرات وزن پرسش می کنند.
درصورت از دست دادن پنج درصد وزن بدن طی 12-6 ماه باید به سرعت بررسی های بیشتری به عمل آید. افراد سالم علی رغم تغییرات وسیع در مصرف کالری و میزان فعالیت روزانه، وزن خود را به طور چشمگیری در یک محدوده پایدار حفظ می کنند.
لازم به ذکر است که تقریباً نیمی از بیمارانی که مدعی کاهش وزن شدید هستند، بعد از اندازه گیری عینی وزن، تغییر واقعی در وزن ندارند. اگر نتوان به طور دقیق میزان کاهش وزن را مشخص کرد، ممکن است تغییر در اندازه کمربند یا گشاد شدن لباس در اثبات کاهش وزن کمک کند. مواردی نیز وجود دارند که بیمار واقعاً دچار کاهش وزن است اما نسبت به آن آگاهی ندارد، بنابراین اندازه گیری وزن در مطب پزشک اهمیت زیادی دارد.
اشتها و سوخت و ساز بدن به وسیله عوامل هورمونی و عصبی تنظیم می شوند که مراکز تغذیه و سیری در هیپوتالاموس نقش محوری در این فرایند دارند.
به طورکلی وقتی که مصرف کالری بیش از میزان کالری در دسترس باشد، کاهش وزن رخ می دهد. از حدود 60 سالگی به طور متوسط هرسال نیم کیلوگرم از وزن بدن کاسته می شود.
مکانیسم های کاهش وزن عبارتند از:
1-کاهش مقدار غذای دریافتی: دریافت مواد غذایی تحت تأثیر محرک های بینایی، بویایی، عوامل ژنتیکی، روانی و اجتماعی است.
2-سوء جذب
3-از دست دادن کالری: به عنوان مثال به علت استفراغ، اسهال، دفع گلوکز در ادرار یا گلوکزوری (در دیابت شیرین)
چند نکته درباره کاهش وزن و اهمیت آن:
-کاهش وزن ناخواسته به خصوص در سالمندان غیرشایع نیست و با افزایش در میزان ناتوانی و مرگ و میر همراه است.
-کاهش وزن ناخواسته و قابل توجه با مرگ و میر 25 درصد در طول 18 ماه همراه است.
-در آن دسته از بیماران مبتلا به سرطان که دچار کاهش وزن هستند، وضعیت عملکردی افت می کند و پاسخ به شیمی درمانی و میانه میزان بقا کم می شود.
-کاهش وزن قابل توجه فرد را مستعد عفونت می کند.
-در بیماران تحت عمل جراحی غیرفوری (الکتیو) که طی 6 ماه بیش از 4.5 کیلوگرم کاهش وزن داشته اند میزان مرگ و میر وابسته به عمل جراحی بالاتر بوده است.
-کمبودهای تغذیه ای و ویتامینی می توانند با کاهش وزن شدید همراه باشند.
باتوجه به اهمیت کاهش وزن توصیه می شود افراد برای بررسی علل کاهش وزن و رفع آن به پزشک مراجعه کنند.
