محمدرضا کریمی
بشر به پاسخ این پرسش قدیمی که عمق اقیانوس ها به طور دقیق چقدر است نزدیک تر شده. براساس محاسبات عمق متوسط اقیانوس ها 3682.2 متر است که 21 تا 51 متر از برآوردهای قبلی کمتر است.
آخرین محاسبه حدود 30 سال قبل انجام شده و اندازه گیری های جدید 0.3 درصد اختلاف را بین دو آمار نشان می دهد. این میزان حجمی معادل حدود پنج برابر خلیج مکزیک است که ممکن است در نظری اجمالی زیاد به نظر برسد ولی در واقع چنان که گفته شد تنها 0.3 پایین تر از برآوردهای 30 سال قبل است.
نکته جالب این است که دانشمندان در گذشته با استفاده از تکنیک های خامی که برای اندازه گیری عمق اقیانوس ها مورد استفاده قرار می دادند به نتایج دقیقی دست یافته اند. به عنوان مثال در سال 1888 جان موری وزنه هایی سربی از طناب یک کشتی آویزان کرد تا حجم یک اقیانوس را محاسبه کند. در آن منطقه اقیانوسی، متوسط عمق اقیانوس فقط 1.2 درصد بیشتر از رقمی بود که چرت و اسمیت از گروه تحقیقاتی که اندازه گیری ماهواره ای انجام می دهند می گویند.
باشروع دهه 1920، محققان با استفاده از ژرفاسنج ها برآوردهایشان را از عمق اقیانوس به طور چشمگیری بهبود دادند.
حالا دانشمندان برآوردهایشان از عمق متوسط و حجم اقیانوس ها را با استفاده از اندازه گیری های ماهواره ای انجام داده اند.
البته تفاوت آمارهای جدید با آمارهایی که از تحقیقات قبلی به دست آمده بیانگر کاهش آب اقیانوس های زمین نیست. چراکه نشانه هایی که بیانگر آن باشد که اقیانوس های زمین آب از دست می دهند وجود ندارد. بنابراین تنها توجیهی که برای وجود تفاوت بین آمارهای جدید با آمارهای گذشته وجود دارد این است که بشر در زمینه تعیین مکان رشته کوه ها و سایر ساختارهای زیرآب توانایی بیشتری پیدا کرده است.
به گفته یک دانشمند اندازه گیری های ماهواره ای نشان می دهد که کف اقیانوس ها برآمده تر و کوهستانی تر از آنی است که تاکنون تصور می شد. همین طور که اندازه گیری ها بهبود می یابد، اندازه هایی که از حجم اقیانوس ها به دست می آید کاهش نشان می دهد.
پروژه اندازه گیری ماهواره ای همه اقیانوس های جهان را به طور کامل پوشش داده است. به جز بعضی از مناطق قاره قطب شمال که با یخ پوشیده شده اند. نتیجه هم یک نقشه جهانی جدید از اقیانوس ها است.