دریای تیره، 1881، اثر ایوان کنستانتینویچ آیوزوفسکی (1817-1900) نقاش سبک رمانتیک آمریکایی (فعال در روسیه). محل نگهداری اثر نگارخانه ترتیاکوف مسکو- روسیه. اندازه اثر 149 در 208 سانتی متر.
گونه های زیادی از جانوران وجود دارند که بخش زیادی از زندگی شان را در تنهایی سپری می کنند. گونه هایی از این دست در میان خزندگان، دوزیستان، پستانداران، ماهی ها، حشرات و عنکبوتیان وجود دارند. زندگی انفرادی در دنیای جانوران امری عادی است و تنها در طول فصل جفت گیری که جذب یکدیگر می شوند ممکن است تغییر کند.
بسیاری از گونه های درندگان، بیشتر طول زندگی خود را به تنهایی سپری می کنند. این کار میزان کنترل جانور بر قلمرو و منابع غذاییش را افزایش می دهد، به خصوص اگر در محیطی زندگی کند که در آن منابع، تنها کفاف تعداد کمی از افراد گونه را بدهد.
به عنوان مثال خرس های قطبی باید مسافت هایی طولانی بپیمایند تا منابع کافی غذا، آب و نیز سرپناه در سرزمین های یخ زده قطب شمال بیابند. به خاطر همین، خرس های قطبی بزرگسال به ندرت با اعضای گونه خود مواجه می شوند.
برخی از ماهی های درنده، مانند کوسه بزرگ سفید، بیشتر زندگی شان را در تنهایی سپری می کنند و به جست وجوی طعمه در پهنه ای گسترده یعنی در سراسر اقیانوس های جهان می پردازند. کوسه های بزرگ سفید تنها در طول فصل جفت گیری با شمار نسبتاً زیادتری از افراد گونه هایشان مواجه می شوند. وقتی کوسه ماده فرزندی را به دنیا می آورد، نوزاد باید شنا کند و از مادرش دور شود تا خورده نشود.
نرهای بسیاری از گونه های جانوران، هم درندگان و هم غیردرندگان در مقایسه با ماده ها مدت زمان بیشتری را در تنهایی سپری می کنند چراکه ماده ها معمولاً از فرزندانشان مراقبت می کنند و در نتیجه زندگی شان کمتر انفرادی است. این موضوع درباره نرهای گونه هایی مانند شیر آفریقایی، فیل آفریقایی، کرگدن سیاه، ببر، پلنگ و گربه وحشی صادق است.
دانشمندی به نام پیکارد می گوید بین جانورانی که در تنهایی زندگی می کنند نه تنها کششی وجود ندارد بلکه بین همنوعان نوعی انزجار هم وجود دارد که گاهی به صورت ترس درمی آید. درنتیجه جانورانی که این تنهایی را بر هم می زنند با خطر مرگ مواجه می شوند.
به عنوان مثال یک جیرجیرک اگر برحسب تصادف از محل زندگی جیرجیرک دیگری عبور کند ممکن است مورد تعقیب او قرار گیرد.
چینی های قدیم از همین خصلت جنگجویی جیرجیرک ها استفاده و روی قدرت رزمجویانه آنها شرط بندی می کردند. حتی یکی از اشراف چینی کتابی نوشت و درباره روش های نگهداری جیرجیرک ها و نحوه افزایش میزان جنگجویی آنها به مدد ادویه های مختلف بحث کرد.
بسیاری از پرندگان نیز زندگی در تنهایی را ترجیح می دهند. بارزترین نمونه آنها پرنده گلوقرمز است. اگر دو پرنده گلو قرمز در یک قفس زندگی کنند همدیگر را می کشند. در طبیعت هم این پرنده نمی تواند ورود همجنس خود به قلمروش را تحمل کند. دانشمندان متوجه شدند دلیل نزاع آنها با یکدیگر پرهای قرمزشان است و اگر این پرهای قرمز را بکنند دیگر نزاعی در کار نخواهد بود. البته ممکن است یک پرنده پرخاشگر باشد ولی برعکس پرنده ای از نوع نزدیک به آن آرام و صلحجو باشد.
جالب این جا است که در جانوران علفخوار هم میل به زندگی در تنهایی غالب است در حالی که چراگاه هایشان به اندازه کافی علف دارد. بنابراین علاقه به زندگی اجتماعی یا زندگی در تنهایی را می توان به یک غریزه بدوی مثل غریزه جنسی و تأثیر هورمون ها هم مربوط دانست.
میان امواج 1898، اثر ایوان کنستانتینویچ آیوزوفسکی (1817-1900) نقاش سبک رمانتیک آمریکایی (فعال در روسیه). محل نگهداری اثر موزه آیوزوفسکی، فئودوزیا- اوکراین. اندازه اثر 285 در 429 سانتی متر.
دیابت نوع دو در روشی که بدن از گلوکز (قند) استفاده می کند اختلال ایجاد می کند. همه سلول های بدن انسان برای کار کردن طبیعی به قند نیاز دارند. گلوکز با کمک هورمونی به نام انسولین به داخل سلول ها می رود. اگر انسولین کافی نباشد یا اگر بدن پاسخ به انسولین را متوقف کند، قند در خون تجمع پیدا می کند. این اتفاقی است که در افراد با دیابت شیرین رخ می دهد.
دو نوع مختلف دیابت شیرین وجود دارد. در دیابت شیرین نوع یک مشکل این است که پانکراس (عضوی در شکم) انسولین کافی تولید نمی کند.
در دیابت شیرین نوع دو یا پانکراس به میزان کافی انسولین تولید نمی کند یا بدن نسبت به سطوح طبیعی یا حتی بالای انسولین مقاوم می شود ویا هر دو مورد وجود دارد.
دیابت شیرین سبب سطوح بالای گلوکز خون می شود که در صورت درمان نشدن می تواند باعث بروز مشکلاتی شود.
در ایالات متحده آمریکا، کانادا و اروپا حدود 90 درصد کل افراد دیابتی، دیابت نوع دو دارند. دیابت نوع دو یک وضعیت پزشکی مزمن است که فرد مبتلا به آن نیازمند پایش منظم و درمان در طول زندگی است.
درمان شامل ایجاد تغییرات در شیوه زندگی، انجام مراقبت های فردی و گاهی دارویی است. خوشبختانه این درمان ها می توانند سطح قند خون را نزدیک به سطح طبیعی نگه دارند و خطر ایجاد عوارض را به حداقل برسانند.
اثر دیابت
تشخیص دیابت در یک فرد می تواند برای او یک تجربه ترس آور باشد و وی را در فکر فرو برد. فرد احتمالاً پرسش هایی از این قبیل دارد چرا این وضعیت در ایجاد شده؟ مفهوم آن برای سلامت فرد در طولانی مدت چیست و روی زندگی روزمره فرد چه اثری به جا می گذارد.
برای بیشتر افراد ماه های اولیه که دیابت در آن ها تشخیص داده می شود سرشار از فراز و فرودهای عاطفی است. اگر به تازگی در کسی تشخیص دیابت داده شده است، او و خانواده اش باید تا حد امکان برای آموزش وقت بگذارند.
بنابراین مراقبت از بیماری دیابت (شامل اندازه گیری قند خون، رفتن به قرارهای با پزشک (ویزیت های مرتب) و استفاده از داروها) قسمتی از زندگی معمول روزانه می شود. به علاوه فرد می بایست با پزشک یا پرستارش درباره منابعی که جهت حمایت پزشکی و نیز عاطفی مهیا است صحبت کند. این منابع می تواند شامل کلاس های گروهی، ملاقات هایی با متخصص تغذیه، مددکار اجتماعی یا پرستار آموزش دهنده و منابع مطالعاتی شامل کتاب ها، سایت ها یا مجلات باشد. بسیاری از این منابع در انتهای مقاله فهرست شده اند.
با وجود خطرات مرتبط با دیابت نوع دو، بیشتر افراد می توانند زندگی فعالی داشته باشند و همچنان از خوردن غذاها لذت ببرند و به فعالیت هایی که قبلاً مورد علاقه شان بود ادامه دهند. دیابت به معنی خاتمه دادن مواردی مانند خوردن کیک تولد در مراسم ویژه ای مثل جشن تولد نیست و بیشتر افراد دیابتی می توانند از ورزش تقریباً در هر شکلی لذت ببرند.
علل دیابت نوع دو
به نظر می رسد دیابت نوع دو بر اثر ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی ایجاد می شود.
بسیاری از افرادی که دچار دیابت نوع دو هستند یا یکی از اعضای خانواده شان دیابت نوع دو دارد یا از سایر مشکلات پزشکی مرتبط با دیابت نوع دو مثل کلسترول بالا، فشارخون بالا یا چاقی رنج می برد. خطر ایجاد دیابت در طول زندگی در بستگان درجه اول فرد دیابتی (خواهر، برادر، دختر، پسر) 5 تا ده برابر بیشتر از فردی است که هیچ سابقه خانوادگی در دیابت ندارد.
احتمال ایجاد دیابت در بعضی از گروه های نژادی خاص مثل اسپانیایی، پرتغالی، آفریقایی و نژاد آسیایی بیشتر است.
شرایط محیطی: عوامل محیطی مثل این که انسان چه می خورد و چقدر فعال است هنگامی که با علل ژنتیکی ترکیب می شود میزان خطر ایجاد دیابت نوع دو را تحت تأثیر قرار می دهد.
بارداری: شمار اندکی از زنان باردار (حدود 3 تا 5 درصد) دچار دیابت حین بارداری می شوند که دیابت بارداری نام دارد. دیابت بارداری مشابه دیابت نوع دو است اما معمولاً بعد از زایمان برطرف می شود. زنانی که دیابت بارداری دارند بعداً با خطر افزایش یافته ای در زمینه ابتلا به دیابت شیرین نوع دو در زندگی مواجهند.
ما برای برآوردن نیازهایمان به فلزات وابسته ایم. برخی از فلزات واکنش پذیر نیستند. نمونه آنها طلا است. به همین دلیل به صورت خالص و به تنهایی در زمین یافت می شوند. اما انسان برای دستیابی به بقیه فلزات ناچار است از شر سنگ ها خلاص شود. در این مطلب واقعیت های جالبی درباره ویژگی ها و کاربردهای برخی از انواع فلزات و نیز نحوه استخراج آنها ارایه می شود.
–کانه ها سنگ هایی هستند که حاوی فلزند و البته فلز آنها به میزانی است که ارزش استخراج کردن دارد.
-در بسیاری از موارد کانه ها تنها یک اکسید فلزند. به عنوان مثال سنگ بوکسیت که کانه اصلی آلومینیوم است، فقط به شکل اکسید آلومینیوم (Al2O3) است.
-مس یکی از نخستین فلزاتی است که انسان کشف کرد. احتمالاً قدیمی ترین مسی که مورد استفاده قرار گرفت مس خالص بود. مس خالص با عناصر دیگر پیوند ندارد.
-امروزه بیشتر مسی که ما مورد استفاده قرار می دهیم از کانی هایی که ترکیبی از مس هستند به دست می آید.
-آلومینیوم فراوان ترین فلز موجود در پوسته زمین است. با این که آلومینیوم فلزی معروف است اما تنها حدود 150 سال از زمان کشف آن می گذرد.
-استخراج آلومینیوم از کانه ها بسیار مشکل است. امروزه آلومینیوم با استفاده از الکتریسیته و با قیمتی نسبتاً ارزان استخراج می شود. با این که کانه های زیادی یافت می شوند که حاوی آلومینیوم هستند ولی منبع اصلی این فلز بوکسیت است.
-طلا مثل مس از هزاران سال پیش شناخته شده است چراکه طلا برخلاف سایر فلزات که به صورت ترکیبی هستند به شکل خالص یافت می شود. برای همین به آسانی کشف شده است.
-اولین طلاها بر روی سطح زمین یا نزدیک به سطح زمین یافت شده اند اما امروزه بیشتر طلاها از معادن عمیق به دست می آیند.
-طلا زیبا است و بنابراین در طول تاریخ برای ساخت جواهرات و ضرب سکه های گرانبها مورد استفاده قرار گرفته. از سوی دیگر طلا می تواند به راحتی شکل گیرد و پرداخته شود. به عنوان مثال به راحتی به شکل ورقه های بسیار نازک در می آید.
-طلا بادوام است و بارها می توان بر روی آن کار کرد. یک حلقه انگشتر طلای امروزی ممکن است زمانی جزیی از تزیینات یک کاخ سلطنتی بوده باشد. طلا میان قلوه سنگ ها و شن های بستر رودها نیز یافت می شود.
-نقره نیز فلزی گرانبها است. برای قرن ها این فلز برای جواهرسازی، تزیینات و ضرب سکه مورد استفاده قرار گرفته است. طلا و نقره اغلب با هم یافت می شوند. در برخی موارد نیز نقره به شکل خالص یافت می شود.
تصویر بالا نمونه ای زیبا از کانه نقره ای است که از کشور پرو در آمریکای جنوبی به دست می آید. بخش تیره رنگ بخشی است که نقره را در خود دارد. کریستال های قرمز و صورتی رنگ، می رودوکروزیت نام دارند که ماده ای معدنی حاوی کربنات منگنز است و در شماری از کانه های نقره یافت می شود
-بیشتر فلزات طی فرایند واکنش شیمیایی استخراج می شوند.
-اقتصاد در استخراج فلز نقش دارد و این نقش در طول زمان تغییر می کند. اگر ارزش یک فلز در بازار سقوط کند دیگر ارزش استخراج کردن ندارد و برعکس. همچنین اگر فناوری استخراج بهبود یابد می توان فلز بیشتری از سنگ ها استخراج کرد و سود بیشتری از استخراج فلز به دست آورد.
-برای استخراج یک فلز از کانه دو راه وجود دارد: شیمیایی (با کاهش) و الکترولیز (با استفاده از برق). در استخراج فلزات از هر دو روش استفاده می شود.
-در روش کاهش از شر همه مواد سنگی ناخواسته خلاص می شویم. روش الکترولیز هم می تواند برای پاک کردن هر نوع فلز استخراج شده مورد استفاده قرار گیرد.
-در روش کاهش از واکنش کانه با کربن استفاده می شود. در این واکنش اکسیژن برداشته می شود. کربن تنها می تواند اکسیژن را از فلزاتی که کمتر از خودش واکنش پذیرند دور کند.
به عنوان مثال:
آهن + دی اکسید کربن → اکسید آهن + کربن
2Fe2O3 + 3C → 4Fe + 3CO2
-روش الکترولیز روش تجزیه مواد با استفاده از برق است. در این روش به یک مایع به نام الکترولیت نیاز است که هادی الکتریسیته است. الکترولیت ها یون های آزاد دارند که برق را هدایت می کنند. نتیجه این روش این است که اتم های غیرفلزی با هم ترکیب می شوند و مولکولی تشکیل می دهند که رها می شود و در نتیجه فلز جدا می شود.
یکی از شخصیت های اصلی اساطیری ایرانیان و هندوایرانیان وای نام دارد. وای یا وَیو (vayu) احتمالاً از ریشه ایرانی واته (vata) یا باد مشتق شده. وای بر باد نظارت دارد.
وای به تیشتر (الهه آب و باران) کمک می کند باران و آب دریاها و دریاچه ها را به وجود آورد. وای هم چهره ای شوم دارد و هم چهره ای نیکوکار. با ابر باران زا زندگی به همراه می آورد ولی با توفان، مرگ می آفریند. وای دلیر، نیرومند، سرسخت و ستبر است.
آفریدگار (اهورامزدا) برای او قربانی کرد تا آفریدگان اهریمن نابود شوند و آفریدگان خوب حفظ شوند. بعضی از موجودات اهریمنی مانند ضحاک (اژدی هاک) هم او را ستایش کرده اند. (عقیده بر این بود که دعاهای آفریدگار مستجاب شد اما اهریمن نه).
اهورامزدا در بالا و روشنایی فرمانروایی می کند و اهریمن در پایین و در ظلمت. جای حکمفرمایی وای در فضای میان آن دو یعنی در خلأ یا جو است. به این ترتیب وای از میان هر دو جهان یعنی جهان روح نیک و جهان روح بد می گذرد. پس چنان که گفته شد هم نیکوکار است و هم نابود کننده. البته در وای مفهوم بی طرفی هم هست.
در دوران قدیم تر تصور می شد وای شخصیت واحدی است که دو چهره خوب و بد دارد. اما بعدها وای تبدیل به دو شخصیت شد. به این شکل هم وای خوب وجود دارد و هم وای بد. با این تعبیر دو شخصیتی از وای، این اسطوره در قالب آیین زروانی هم می گنجد که آیینی انحرافی از زرتشتی محسوب می شده و جهان را آفریده دو خدا می دانسته است. زروانیان به ثنویت معتقد بوده اند.
ایرانیان باستان وای را نیرویی هراس انگیز می دانستند که با مرگ پیوند دارد و کسی نمی تواند از چنگ آن فرار کند. آنها تصور می کردند اگر چنان که شایسته است وای را خشنود کنند آنها را از هر هجومی رهایی می بخشد. آنها به ویژه در مواقع خطر به درگاه وای دعا می کردند زیرا او جنگجویی سهمناک و فراخ سینه است. وای لباس جنگی بر تن دارد و با وسایل جنگی زرین به تعقیب دشمنان می پردازد تا اهریمن را نابود کند و از اهورامزدا پاسداری کند.
در یکی از متون هندی آمده وای از نفس غولی که دنیا از بدن او ساخته شده به وجود آمده. وای در گردونه ای تیزرو سوار است که آن را صد یا حتی هزار اسب می کشند. او است که نورها را گلگون میکند، یعنی برق ایجاد می کند و سپیده دم را به وجود می آورد.
منبع اصلی: شناخت اساطیر ایران، نوشته جان هینلز و با بهره گیری از نکات ارزنده مترجمان ژاله آموزگار- احمد تفضلی
فلزات قلیایی، گروهی از عناصر جدول تناوبی هستند که همه آنها در ستون یک جدول تناوبی قرار دارند. (تنها عنصری که در ستون یک، فلز قلیایی محسوب نمی شود هیدروژن است. عناصر گروه 1، عناصر خانواده سدیم هم نامیده می شوند.) به دلیل قابلیت واکنش زیاد فلزات قلیایی (به آسانی یون های مثبت را تشکیل می دهند)، در طبیعت به حالت عنصر وجود ندارند.
فلزات قلیایی عبارتند از:
عنصر 3: لیتیوم Li
عنصر 11: سدیم Na
عنصر 19: پتاسیم K
عنصر 37: روبیدیم Rb
عنصر 55: سزیم Cs
عنصر 87: فرانسیم Fr
ویژگی های فلزات قلیایی
-فلزات براق و نرمی هستند. -بسیار واکنش پذیرند. -همه آنها یک الکترون ظرفیتی در خارجی ترین لایه دارند که به دنبال از دست دادن آن هستند تا پوسته بیرونی کاملی داشته باشند. این همان چیزی است که باعث می شود تا این حد واکنش پذیر باشند. -به قدری نرمند که با چاقو بریده می شوند. -وقتی در معرض هوا قرار می گیرند به علت اکسیداسیون لک پیدا می کنند. -در طبیعت به صورت یک عنصر آزاد وجود ندارند، اما معمولاً به صورت نمک یافت می شوند. -هنگامی که با آب تماس پیدا می کنند واکنش نشان می دهند. برخی از آنها حتی زمانی که با آب تماس پیدا می کنند منفجر می شوند. -نرم و قابل انعطافند و هادی خوب الکتریسیته و گرمایند. -در مقایسه با فلزات دیگر، چگالی پایینی دارند.
واقعیاتی درباره فلزات قلیایی
-در شرایط عادی، لیتیوم از همه فلزات سبک تر است. لیتیوم به دلیل قابلیت واکنش زیاد، در طبیعت تنها به صورت جزئی از یک ترکیب ظاهر می شود. –سدیم یک فلز سفید نقره ای است و به اندازه ای نرم است که در دمای اتاق با چاقو بریده می شود. –پتاسیم در طبیعت تنها به صورت نمک یونی وجود دارد. پتاسیم به صورت محلول در آب دریا یافت می شود. –روبیدیوم در سال 1861 کشف شد. وقتی روبیدیوم در شعله می سوزد، رنگ بنفش مایل به قرمزمی به آن می دهد. –سزیم با نقطه ذوب 28 درجه سانتی گراد (83 درجه فارنهایت)، یکی از پنج فلزی است که در دمای اتاق یا دمای نزدیک به آن به صورت مایع است (فلزات دیگری که در دمای اتاق مایعند عبارتند از جیوه، فرانسیم، گالیم و روبیدیوم) –فرانسیم آخرین عنصر کشف شده در طبیعت است و بی نهایت نادر است. دانشمندان برآورد می کنند که تنها 20 تا 30 گرم از آن بر روی زمین وجود داشته باشد.
