چگونه از صنایع دستیمان مقابل کپی برداری محافظت کنیم؟

صنایع دستی

برخی از کشورها با وجود انبوه کپی های خارجی که از صنایع دستیشان در بازار وجود دارد، باز هم با گسترش صنایع دستی به ویژه صنایع دستی روستایی می کوشند از صنایع دستی خود محافظت و آن را گسترش دهند. ژاپن از جمله این کشورها به حساب می آید. با وجود این که ژاپنی ها از ورود صنایع دستی تقلبی چینی به کشورشان صدمه زیادی دیده اند اما همچنان به گسترش صنایع دستی به عنوان راهی برای توسعه بیشتر و اشتغال روستاییان و حفظ صنایع دستیشان می اندیشند. ژاپنی ها با طرح جدید «یک دهکده، یک محصول» به دنبال توسعه صنایع دستیشان هستند. براساس این طرح دهکده هایی که از گذشته به تولید صنایع دستی می پرداختند تنها به تولید یک محصول خواهند پرداخت تا در میزان هزینه و نیروی کار صرفه جویی شود.

فرانسوی ها هم که به بعضی از محصولات خاص خود افتخار می کنند سال ها است تمهیداتی اندیشیده اند که به موفقیت برنامه های آنها انجامیده است. آنها علاوه بر جمع آوری محصولات تقلبی از بازار و جریمه واردکنندگان خاطی، به ردوبدل شدن اطلاعات درباره کالاهای بومی هر منطقه هم اهمیت زیادی می دهند. همین امر به گسترش محصولات بومی و محلی در این کشور منجر شده است. علتش این است که زمانی که ناپلئون در فرانسه حکومت می کرد، فرمان داده بود که مردم باید از همدیگر و دولت هم باید از مردم خبر داشته باشد. به این ترتیب مشخص شد که به عنوان مثال در فلان ده چه نوع کالایی و چگونه تولید می شود و به این ترتیب همین رشته هم در منطقه و هم در این کشور رشد زیادی کرد. در ایران هم با توجه به تنوع محصولات چنین کاری امکان پذیر است. به شرط این که مردم بیاموزند که حتی اگر به طور فیزیکی با هم در یک جا حضور نداشته باشند باز هم می توانند کار تیمی انجام دهند.

خوشبختانه امکان الگوبرداری ما هم از چنین طرح هایی وجود دارد. چراکه در هر استان، شهر و حتی گاهی بعضی از روستاها کالاهای بسیار منحصر به فردی تولید می شود که نتیجه هزاران سال تمدن هر منطقه و کشورمان هستند و جز خود مردم منطقه کس دیگری نمی تواند آنها را به این شکل هنرمندانه تولید کند. اما نکته منفی این جا است که در مناطق دیگر هیچ کس حتی نامی هم از این کالای خاص نشنیده است.

بسیاری از این کالاها هرگز برای بازاریابی و فروش به مناطق دیگر راه نمی یابند و پس از مدتی هم به دلیل این که خود مردم منطقه هیچ اهمیتی به آنها نمی دهند و به ویژه نسل جدید تمایلی به آموختن نحوه ساخت آنها ندارند در مسیر نابودی قرار می گیرند. این در حالی است که هر زمان که یکی از اهالی منطقه به شکل کارگاهی و صنعتی شروع به تولید این کالاها کرده نه تنها در منطقه بلکه در کل کشور بازار مصرف پیدا کرده و گاهی کالایش را روانه بازارهای خارجی هم کرده است. بسیاری از این کالاها قادر به رقابت با هر کالایی در ایران و حتی در جهان هستند.

به طور کلی افراد کمی پیدا می شوند که ارزش کالاهای بومی منطقه خود و زمینه های تولید ثروت در آن را درک کنند. حتی بسیاری از روستاییان به کالاهای سنتی خود به دید تحقیرآمیز نگاه می کنند. در بعضی از روستاها کار به جایی رسیده که روش ساخت یک کالا را دیگر تنها مادربزرگ ها و پدربزرگ ها می دانند و نسل جدید چندان اطلاعی از آنها ندارند. در حالی که همین نسل جوان حاضرند به کلاس های مختلف در زمینه عروسک سازی و نقاشی و … بروند و هنرهایی را یاد بگیرند که بازار آن در تسخیر کشورهای دیگر است و امکان درآمدزایی ندارد. به این ترتیب گاهی افراد هنرهایی را می آموزند اما چون کالاهای ساخته شده از این هنرها نیاز بازار نیست و یا کشوری مانند چین قبلاً با قیمت های پائین بازار آن را به تسخیر خود در آورده، هنر آنها تبدیل به کالایی می شود که تنها در خانه مورد مصرف دارد و هرگز اقتصادی و درآمدزا نمی شود. البته تشخیص این که چه کالایی و در کجا بازار دارد نیز حایز اهمیت است.

به این ترتیب اگر هرچه سریع تر کاری صورت نگیرد شاهد خواهیم بود که برخی از هنرهای سنتی و بومی از یاد رفته و جای خود را به هنرهای دستی ای که بازار را اشباع کرده اند داده اند. در حالی که همین هنرهای بومی منحصر به فرد می توانسته برای ساکنان منطقه اشتغال و ثروت ایجاد کند. کما این که هم اینک هم افراد زیادی وجود دارند که از طریق صنایع دستی امرار معاش می کنند و این امر شاهد این مدعا است که صنایع بومی و خانگی ظرفیت بسیار زیادی برای اشتغالزایی و گسترش دارند.

فرانسوی ها برای این که به تولید کنندگان محصولات بومی اعتماد به نفس بدهند به شیوه خود عمل می کنند. به این ترتیب که هر یک از شهرهای این کشور به داشتن محصول منحصر بفردی که دارند مشهور شده اند و حتی در ورودی هر شهر نوع محصول منحصر به فردی که در این منطقه وجود دارد، ذکر می شود. این امر اعتماد به نفس ساکنان منطقه را بالامی برد و موجب می شود آنها به کالاهای سنتی خود ببالند و با تولید بیشتر به گسترش آن بپردازند.

به هرحال مدتی است که کسب و کارهای خانگی یک بار دیگر به سرعت در جهان روبه گسترش نهاده اند. گسترش کسب و کارهای خانگی و توسعه صنایع دستی از جمله مهم ترین کسب و کارهای خانگی است که هم در امکان اشتغال زایی و هم در امکان درآمدزایی آن تردیدی وجود ندارد.  

امتیاز به مطلب

Leave a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

To top