ببر خزر (ببری که زمانی در ایران هم زندگی می کرد)

حمیده احمدیان راد

مقالات مرتبط: ببرها چگونه جانورانی هستند؟ –  آناتومی ببر بنگال –  ببر خزر (ببری که زمانی در ایران هم زندگی می کرد)

ببر منقرض شده خزرنام علمی Panthera tigris virgata

زمانی در افغانستان،‌ایران، ترکیه، مغولستان و منطقه آسیایی روسیه زندگی می کرده و احتمالاً در طول دهه 1950 میلادی نسل آن منقرض شده است. سه زیرگونه ببر منقرض شده درنظر گرفته می شوند. نسل آنها در 70 سال گذشته منقرض شده است. اینها عبارتند از ببرهای بالی، خزر و جاوه ای.

محل زندگی: افغانستان، ایران، ترکیه، مغولستان و منطقه آسیایی مرکزی روسیه بوده است.

وزن متوسط

ماده: 85-135 کیلوگرم (187 – 297 pounds)
نر: 170-240 کیلوگرم (374 – 528 pounds)

اندازه (طول)

ماده: 2.4 تا 2.6 متر.

نر: 2.7 تا 2.95 متر

تغذیه: همه ببرها گوشتخوارند. جانورانی که ببرها شکار می کنند شامل آهوی کوهی، گراز ها، ‌بز کوهی، گاوها، فیل های جوان و بوفالو و دیگر پستانداران بزرگ است.

اگرچه ببرها به این شناخته می شوند که پستانداران کوچک تر و پرندگان را هم شکار می کنند.

دوره بارداری آنها: 110-100 روز (بیشتر به طور متوسط 103 روز) است.

زمان رسیدن به بلوغ هر توله: 18 ماه تا دو سال.

توله در هر زایمان: معمولاً دو تا سه توله کور متولد می شود و وزنشان دو تا سه پوند است.

طول زندگی: ببرها 10 تا 15 سال زندگی می کنند.

شکارچیان: نامشخص، بشر.

زندگی اجتماعی: منزوی (به جز در طول فصل جفت گیری).

اندازه قلمرو: نامشخص.امروزه ببرها در بخشی از هند، منچوری،‌چین، اندونزی و روسیه (سیبری) زندگی می کنند.

شرایط حفاظت: از دهه 1950 منقرض شده است.

امتیاز به مطلب

آناتومی ببر بنگال

حمیده احمدیان راد

مقالات مرتبط: ببرها چگونه جانورانی هستند؟ –  آناتومی ببر بنگال –  ببر خزر (ببری که زمانی در ایران هم زندگی می کرد)

آناتومی ببر بنگال

ببر بنگال گربه راه راه بزرگی در کشورهای هند، بنگلادش، نپال، بوتان و برمه است. این ببر در بوم های مختلفی شامل جنگل های بارانی و علفزارهای متراکم زندگی می کند. طول عمر ببر بنگال در اسارت حدود 18 سال و در حیات وحش شاید چند سال کمتر است. ببرهای بنگال اکثراً منزوی هستند اما بعضی وقت ها در گروه های سه یا چهار تایی حرکت می کنند. این ببرها به خاطر شکار بیش از حد توسط شکارچیان (شکار غیرمجاز) در خطر انقراضند.

ساختمان بدن:

ببرهای بنگال نر بیش از سه متر طول دارند. ماده ها طولشان بیش از 2.7 متر است. طول دم آنها حدود 0.9 متر است. موهای خزمانند آنها معمولاً نارنجی-قهوه ای با راه راه های سیاه است. موی روی شکمشان سفید با راه راه های سیاه است. ببرهای بنگال سفید (با موی سفید و راه راه های سیاه) در حیات وحش بسیار نادرند.

ببرها دندان های تیز بلندی در آرواره های قوی دارند.

نوع تغذیه: ببر بنگال گوشتخوار است. این ببر اغلب شکار را با گاز گرفتن گردنش می کشد. این حیوان آهوی کوهی، گراز ها،‌ بز کوهی، گاوها، فیل های جوان و بوفالوها را می خورند.
 
منبع:  http://www.enchantedlearning.com/subjects/mammals/tiger/Bengaltigerprintout.shtml
امتیاز به مطلب

ببرها چگونه جانورانی هستند؟

حمیده احمدیان راد
 
مقالات مرتبط: ببرها چگونه جانورانی هستند؟ –  آناتومی ببر بنگال –  ببر خزر (ببری که زمانی در ایران هم زندگی می کرد)
 
ببرآناتومی ببرها

رنگ: ببرها موهای خزمانند راه راه دارند، معمولاً راه راه های سیاه روی رنگ نارنجی قرار گفته و آنها یک شکم سفید دارند. ببر سفید (ببرهای بنگال هندی مواد رنگدانه ندارند)، سفید رنگ با راه راه های آلبالویی رنگ یا قهوه ای تیره یا سیاه، بینی صورتی و چشمان آبی هستند. ببرهای سیاه (خیلی نادرند) موی سیاه با راه راه های نارنجی تا زرد دارند. حتی نادرتر از آن، ببرهای بدون راه راه هم ثبت شده اند.

اندازه: طول ببرهای بالغ از 4.5 پا (حدود 800 سانتی متر) تا نه پا (نزدیک به سه متر) متغیر است. نرها بزرگ تر از ماده ها هستند. بزرگ ترین ببر، ببر سیبری است که وزنش حدود 500 پوند (225 کیلوگرم) است، کوچک ترین ببرها، ببر سوماترا است که وزنش  حدود 250  پوند (115 کیلوگرم) است. دم ببرها سه تا چهار پا (100 تا 120 سانتی متر) طول دارد.

چشم ها: مثل بیشتر گربه سانان،‌ دید آنها در شب بسیار خوب است. آنها مردمک های گرد و عنبیه های زرد دارند (به استثنای ببرهای سفید که چشمان آبی دارند).

چنگال ها و دندان ها: ببرها چنگال های جمع شده ای دارند. ببرها در مقایسه با همه گوشتخواران زمینی دیگر، بزرگ ترین دندان نیش را دارند.

طبقه بندی

ببرها به شاه (جانوران)، نژاد چورداتا Chordata تعلق دارند که جانورانی با ستون فقرات هستند. آنها در طبقه پستاندارن (جانوران خونگرم با مو و غده پستانی)، ترتیب گوشتخواران، خانواده گربه سانان، جنس پانترا و گونه ببرها قرار دارند. پنج زیر گونه ببر شامل ببر بنگال، ببر سیبری، ببر سوماترایی، ببر جنوب چین و ببر اندونزیایی می شود.

سه زیر گونه منقرض شده اند که شامل ببر بالی Bali tiger ، ببر جاوه ای Javan tiger  و ببر خزر  Caspian tiger می شوند.

رفتار و عادت اجتماعی

ببرها بیشتر جانورانی منزوی و تنها هستند. به جز زمان جفت گیری و موقعی که ماده از توله اش مراقبت می کند. بعضی اوقات هم ببرها جمع می شوند تا جانور بزرگی را بکشند. ببرها بیشتر در شب فعالند (آنها در درجه اول شب کارند)، اما در زمستان در طول روز هم فعالند. ببرها قلمروشان را علامت گذاری می کنند. آنها مثل بیشتر گربه سانان، با مخلوط ادرارشان با ترشحات یک غده، با  مدفوع یا با  چنگول کشیدن روی درختان این کار را انجام می دهند. ببرها به قلمروی در حدود ده تا 30 مایل مربع  یا بیشتر نیاز دارند تا شکار کافی داشته باشند. اندازه قلمرو به مقدار شکار در دسترس در منطقه بستگی دارد.

تولید مثل

ببرها در طول فصل زمستان بچه می زایند. ماده ها دو تا چهار توله کور را حدود 103 روز در شکمشان حمل می کنند و سپس آنها را به دنیا می آورند. وزن توله ها در موقع تولد حدود دو تا سه پوند (90 تا 130 گرم) است. معمولاً یک توله در موقع تولد می میرد. توله ها در طول شش تا هشت هفته با شیر مادرشان زندگی می کنند و سپس شروع به خوردن گوشت می کنند. توله ها تا حدود سال و نیم به مادرشان وابسته هستند. آنها در این سن می توانند شکار کنند. ببرهای ماده درسه سالگی به بلوغ می رسند. نرها در حدود چهار سالگی بالغ می شوند.

محیط زندگی

ببرها در آسیا و در درجه اول در جنگل ها زندگی می کنند. ببرها شناگران خیلی خوبی هستند و بر خلاف بیشتر گربه سانان آب را دوست دارند.

ببرها در چین مرکزی و جنوبی تکامل پیدا کرده اند و سپس به مناطق نزدیک حرکت مثل سیبری، سوماترا، اندونزی و هند رفته اند. هیچ ببر بومی ای در آفریقا وجود ندارد.

ببر سیبری، در جنگل های کوهستانی سیبری و منچوری که ارتفاعشان به بیش از 3000 پا (بیش از 900 متر) می رسد زندگی می کند.

تغذیه

ببرها گوشتخوارند. شکارهای آنها شامل پستانداران کوچک تا متوسط (مثل خرگوش ها،‌ خرسک ها، گراز وحشی، آهوی کوهی و گاو وحشی است) می شود. وزن آنها از 60 تا 2000 پوند (25 تا 910 کیلوگرم) متغیر است. روش معمولی که آنها در شکار به کار می برند، کمین کردن در پشت حیوان و گاز گرفتن گردنش است. این کار معمولاً طناب فقرات شکار را می شکند و آن را می کشد. ببرها سپس لاشه را به مکان امنی می کشند تا آن را بخورند. ببرها می توانند 40 پوند (18 کیلوگرم) گوشت را در یک وعده بخورند. در عین حال هم آنها می توانند روزها بدون خوردن زندگی کنند.

نقل و انتقال

ببرها چهارپایان خیلی سریعی هستند.

طول عمر

ببرها در حیات وحش حدود ده تا 15 سال زندگی می کنند و در اسارت (به عنوان مثال در باغ وحش ها) حدود 20 سال عمر می کنند.

وضع انقراض

ببرها به خاطر از دست دادن محیط زندگیشان در معرض خطر انقراض قرار دارند. در حال حاضر پنج زیر گونه از آنها به حیاتشان ادامه می دهند و سه زیر گونه دیگر آنها در طول 70 سال گذشته نسلشان منقرض شده است. تخمین زده می شود که حدود 5000 تا 7400 ببر در جهان وحش وجود داشته باشند.

تکامل ببرها

ببرهای امروزی در آسیا تکامل پیدا کرده اند. فسیل های ببر اولیه در چین و سیبری پیدا شده است.

ببر دندان شمشیری جد ببر امروزی است. این ببر به شاخه گربه سانان منتهی شده که یک پایان تکاملی برایش بوده.
 
منبع:  http://www.enchantedlearning.com/subjects/Tiger.shtml
امتیاز به مطلب

انقلاب ایران

حمیده احمدیان راد

انقلاب اسلامی ایران، انقلابی فرهنگی و نوعی پوست اندازی در جامعه کهنسال ایران بود. شاید به خاطر همین پوست ترکاندن ها است که ایران هزاران سال است که پویا است، همیشه الگو است و دایماً حوزه های نفوذ و تمدنش را به انحای مختلف حفظ می کند و یا اشکال آن را تغییر می دهد. به خاطر همین است که هیچ نیروی مهاجمی تاب مقاومت در برابر فرهنگ ایران را نداشته، در آن حل شده و یا ناچار شده بپذیرد ایران را نمی توان استعمار کرد. استعمارگرانی که کشورهای بسیاری را از هویت تهی کرده اند هرگز مقابل ایران توانایی این کار را پیدا نکرده اند و همیشه ناچار شده اند که کشور ما را به عنوان یک قدرت به رسمیت بشناسند. در واقع همه مقابل این فرهنگ پویا عقب نشینی می کنند.

در این میان «استثنایی»، «خاص»، «نو» و «منحصر بفرد» تنها برخی از توصیفاتی هستند که فیلسوفان و جامعه شناسان بزرگ جهان برای تبیین انقلاب سال 1357 به کار می برند. به عنوان مثال میشل فوکو فیلسوف مشهور فرانسوی انقلاب ایران را پدیده ای نو و منحصر بفرد می داند. فوکو در گرماگرم انقلاب اسلامی یعنی در سال های ۵۶ و ۵۷ به ایران می آید. او انقلاب ایران را انقلابی می بیند که «نه یک طبقه خاص، نه یک حزب معین، نه یک ایدئولوژی سیاسی مشخص و نه یک دسته خاص از پیشگامان انقلابی که با خود همه ملت را به داخل جریان بکشاند» در آن وجود ندارد. این انقلاب با انگیزه های مادی و اقتصادی هم صورت نگرفته است. یک دلیل آن این است که همه قشرهای ملت در آن حضور دارند. او همچنین در انقلاب اراده یک ملت را می بیند. او انقلاب را نتیجه ستم می داند چرا که اوضاع افراد به گونه ای نبوده که ملتی خودشان را جلوی مسلسل و مقابل یک ارتش مجهز قرار دهند. او در این ملت اراده جمعی می بیند و دلیل این اراده را ایجاد تحول در خویشتن خویش با تکیه بر اسلام شیعی می داند.

انقلابی مستقل در جهانی دوقطبی
یکی از نکات جالب درباره انقلاب اسلامی ایران این بود که در زمان وقوع انقلاب جهان دوقطبی بود. در یک سو شرق مارکسیستی و در سوی دیگر غرب کاپیتالیستی وجود داشت که همه دسته بندی های خود را در جهان داشتند. انقلاب هایی که در جهان به وقوع می پیوست با یکی از این دیدگاه ها همخوانی داشت و از سوی یکی حمایت می شد. اما انقلاب ایران نه تنها حرکتی مستقل از این دو بود و به هیچ یک وابستگی نداشت و از سوی هیچ کدام حمایت نمی شد بلکه اساساً هر دوی آنها را نفی می کرد. شعار «نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی» دقیقاً بیان کننده این دیدگاه و پیشنهاد شیوه جدیدی در حکومت داری بود که جمهوری اسلامی نامیده شد. به این ترتیب یکی دیگر از دلایل این استثنا بودن انقلاب آشکار می شود و آن این است: برای اولین بار با وقوع یک انقلاب یک حکومت دینی آن هم با آمیختن مؤلفه های جهان مدرن یعنی جمهوری روی کار می آید.

ریشه های دینی این انقلاب چنان ناباورانه بود که بسیاری تحلیل می کردند این انقلاب پس از طی دوره ای به دست چپ گرایانی نظیر حزب توده خواهد افتاد. اما نه تنها چنین اتفاقی رخ نداد بلکه این انقلاب ایران بود که به یکی از عوامل اصلی ورود جهان به عصری جدید تبدیل شد. نتیجه آن که بسیاری از جامعه شناسان و فلاسفه بزرگ جهان ناچار شدند با دقت بیشتری به تحلیل این انقلاب بپردازند.

دین گرایی عامل حرکت انقلاب
انقلاب ایران انقلابی بود که فرهنگ اسلامی و به خصوص مذهب شیعه در آن نقش زیادی داشت. ایدئولوژی آن اسلامی، رهبر آن روحانی شیعه و کانون های آن مراکز مذهبی نظیر مساجد و حسینیه ها بود.

یکی از مهم ترین شعار های انقلاب الله اکبر بود که به ویژه شب ها از پشت بام ها سر داده می شد. در شعارهای استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی و نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی، اسلام یکی از مهم ترین خواست های مردم بود و سینه زنی و حضور در دستجات عزاداری از روش های گرامی داشت یاد شهدا بود. در واقع واقعه کربلا و عاشورا نیز با ماهیت ضد ظلم و عدالت خواهی اش و نیز شهادت طلبی تأثیر زیادی در پیشبرد انقلاب اسلامی داشت.

به این ترتیب با انقلاب اسلامی بار دیگر دین نقش یک نیروی تأثیر گذار را بازی کرد و اینک به ویژه در تحلیل اوضاع کشورهای اسلامی مورد توجه قرار گرفته است.

ملتی به دنبال هویت خویش
در دیدگاه هایی که برای تبیین انقلاب اسلامی مورد توجه است، عامل هویت ملی نیز به چشم می خورد. در واقع شعارهای استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی و نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی از مهم ترین شعارهای انقلاب بودند که تلاش یک ملت را برای داشتن یک هویت ملی مشخص به نمایش می گذاشتند.

سال ها بود مردم ایران احساس می کردند خانواده شاه افرادی فاسدند که سنخیتی با فرهنگ ایرانی و اسلامی ندارند. همچنین فکر می کردند که شاه خودش را به بیگانگان فروخته، مقابل امریکا تسلیم محض است و به طورکلی فرهنگ غربی بر ایران مسلط است. به این ترتیب آنها احساس می کردند که لازم است به این سلطه پایان دهند و عصر جدیدی را با هویت ایرانی اسلامی آغاز کنند.

انقلابی که هیچکس وقوع آن را پیش بینی نمی کرد
دلایل دیگری هم برای استثنایی بودن انقلاب اسلامی ذکر می شود. این که ایران در زمان وقوع انقلاب در اوج قدرت نظامی و شاه در اوج قدرت قرار داشت. با این وجود سران ارتش به زودی فهمیدند که مقابل مردمی که حاضرند هزاران کشته بدهند کاری از پیش نمی برند و نمی توانند در مردم هراسی ایجاد کنند، چراکه انگیزه های دینی و مذهبی و برگشتن به خویشتن خویش مردم را فراگرفته بود. به قول یکی از سران ارتش حمله کردن به یک کشور دیگر آسان تر از حمله به این مردم بود. این اشتباه تنها از یک رژیم مستبد برمی آمد که پیام ها را درک نکند و برعکس به مشی سرکوبگرانه خود ادامه دهد. نتیجه آن که انقلاب همه اقشار و طبقات از عامی تا روشنفکر را دربرگرفت و حکومتی که در ظاهر گرفتار هیچ بحران داخلی و خارجی نبود به سرعت سرنگون شد.

از سوی دیگر شیوه انقلاب نیز خاص تلقی می شود. خط مشی غالب در انقلاب ایران روش مسلحانه نبود. بلکه تظاهرات میلیونی و به شکل پیوسته بود.

موضوع دیگر شیوه رهبری امام خمینی در انقلاب بود. به عقیده بسیاری امام خمینی در این انقلاب یک رهبر عارف بود. وی در عین حال با نبوغ و هوش و درایت خویش انقلاب را به خوبی سازماندهی کرد. در حالی که برخلاف انقلاب های دیگر وی حزبی هم نداشت و اصولاً رژیم استبدادی شاه چندان اجازه فعالیت تأثیرگذاری را به احزاب نمی داد.

به هرصورت انقلاب اسلامی ایران شیوه تبیین انقلاب ها را در هم ریخت. تا پیش از انقلاب ایران نظریه پردازان برای تبیین انقلاب ها از چند انقلاب ویژه استفاده می کردند و آنها را به بقیه انقلاب ها تعمیم می دادند، ولی انقلاب ایران در دسته بندی های آنها نمی گنجید.

تا این زمان انقلاب ها بر اساس روابط سیاسی-اقتصادی تحلیل می شدند، اما انقلاب ایران با این تحلیل ها نمی خواند. مردم در این دوران از مشکلات اقتصادی نظیر تورم و بیکاری و حاشیه نشینی رنج می بردند. اما این وضعیت برای تحلیلگران به گونه ای تلقی نمی شد که بحرانی برای رژیم ایجاد کند. همان طور هم که گفته شد در این دوران شاه در اوج قدرتش بود و با هیچ یک از قدرت ها نیز مشکلی نداشت. به این ترتیب انقلاب اسلامی ایران به شکلی بی نظیر فرهنگ و دین را به عنوان عامل تعیین کننده در تحولات اجتماعی وارد کرد. به طوری که اینک نگاه فرهنگی در تبیین تحلیل انقلاب ها جایگاهی ویژه پیدا کرده است.

امتیاز به مطلب

موجوداتی شگفت انگیز به نام ویروس ها

 

اباذر فروزان

ساختمان ویروس آنفلوانزاویروس موجودی است که نه رشد می‌کند، نه غذا می‌خورد و نه تنفّس می‌کند. اما می‌تواند تولید مثل کرده و شبیه خودش را به وجود آورد. ویروس نه زنده است و نه غیر زنده، ویروس‌ ها فقط به این دلیل که می‌توانند تولید مثل کنند، به جانداران شبیه‌ هستند. اما باید دانست که هر ویروس، فقط هنگامی می‌تواند تولید مثل کند که در داخل یک سلّول زنده قرار گرفته باشد. به عبارت دیگر ویروس در بیرون از سلّول هیچ ‌یک از نشانه‌های زنده بودن را ندارد و فقط وقتی که درون یک سلّول زنده وارد می‌شود، از خود نشانه‌ های زندگی را بروز می‌دهد. در واقع ویروس‌ها انگل‌ های اجباری هستند.

ویروس‌ها به قدری کوچک هستند که با میکروسکوپ‌ های معمولی دیده نمی‌شوند و برای دیدن آن‌ها باید از میکروسکوپ ‌های بسیار قوی و مخصوص به نام میکروسکوپ الکترونی استفاده کنیم.

در ساختمان هر ویروس معمولاً یک پوسته‌ پروتئینی و یک مولکول بسیار درشت از ماده‌ وراثتی یافت می‌شود که خصوصیات ویروس را به وجود می‌آورد. گروهی از ویروس‌ها مانند ویروس ایدز، ساختمان پیچیده‌ تری دارند.

ویروس‌ها را در هیچ یک از گروه‌ های موجودات زنده جای نمی‌دهند، زیرا سلّول ندارند. یعنی هسته، سیتوپلاسم و …  ندارند.  ویروس‌ها را مرز میان موجودات زنده و غیر زنده به حساب می‌آورند.

ویروس‌ها اقسام مختلف دارند و انواع آن‌ها به همه‌ی جانداران دیگر یعنی گیاهان، جانوران، قارچ‌ها و حتی باکتری ‌ها حمله می‌کنند و باعث بیماری آن‌ها می‌شوند. بیشتر ویروس‌ها ضرر دارند و تعداد کمی هم نه فایده دارند و نه ضرر. ولی ویروس‌هایی که مفید باشند، بسیار کم و انگشت ‌شمارند.

مبارزه کردن با ویروس‌ ها سخت ‌تر از مبارزه کردن با باکتری‌ ها است. در آزمایشگاه، ویروس را در تخم‌ مرغ که یک سلّول زنده‌ است، رشد می ‌دهند.

ویروس‌های جانوری و گیاهی

الف- ویروس های جانوری: ویروس‌ هایی هستند که در جانوران تولید بیماری می‌کنند و در بیشتر موارد بر روی باکتری ها و گیاهان بی اثر هستند.
ب- ویروس های گیاهی: ویروس‌هایی هستند که در گیاهان تولید بیماری می‌کنند.

شکل ویروس‌ها

ویروس‌ها به شکل‌های مختلفی مانند میله‌ ای، کروی، مکعّبی، آجر مانند، چندوجهی و … دیده می‌شوند.

ویژگی‌های عمومی ویروس‌ها
همه‌ ویروس‌ها چند ویژگی مشترک دارند که آن‌ها را از موجودات زنده‌ دیگر جدا می‌کند. این ویژگی‌ها عبارتند از:
ـ ویروس‌ها سلّول ندارند؛ پیکر هر ویروس از یک پوشش پروتئینی و یک ماده‌‌ی وراثتی به نام « اسید نوکلئیک» درست شده است. در هنگام حمله‌ ویروس به سلّول‌ها، تنها ماده‌ وراثتیِ ویروس، وارد سلّول می‌شود.
ـ همه‌ی ویروس ‌ها برای تولید مثل حتماً باید وارد یک سلّول زنده شوند.
ـ ویروس‌ها میزبان اختصاصی دارند؛ یعنی هر نوع ویروس فقط به یک نوع سلّول زنده حمله می‌کند، مثلاً ویروسی که در سلّول‌ های گیاهان قادر به تولید مثل است، بر سلّول‌های جانوران اثری ندارد.
ـ ویروس‌ها به اندازه ‌ای کوچک هستند که با میکروسکوپ‌ های نوری دیده نمی‌شوند و برای مشاهده‌ آن‌ها باید از میکروسکوپ‌ های الکترونی استفاده کرد.

نحوه تولید مثل ویروس

ویروس برای تولید مثل حتماً باید به درون سلّول موجود زنده‌ای راه پیدا کند. ویروس بعد از چسبیدن به دیواره‌ سلّول، ماده‌ وراثتی خود را به درون سلّول وارد می‌کند. هنگامی که ویروس به درون سلّول راه پیدا کرد، سلّول را مجبور می‌کند فعّالیّت‌های خودش را تعطیل کرده و به کارخانه‌ تولید ویروس تبدیل شود. در نتیجه سلّول‌های آلوده به ویروس، قادر نخواهند بود به زندگی عادی خود ادامه دهند.

از ویروس‌ها چه استفاده ‌هایی می‌کنیم؟

با آن که بیشتر ویروس‌ها بیماری ‌زا هستند، اما زیست‌شناسان از آن‌ها در موارد زیر استفاده می‌کنند:
ـ کنترل تعداد حشرات مضر از راه بیمار کردن آن‌ها توسط ویروس ‌ها
ـ تحقیق درباره‌ ماده‌ وراثتی سلّول ‌ها و کارهای آن در سلّول
ـ کنترل بیماری ‌های ویروسی از راه تهیّه‌ واکسن از بعضی از ویروس‌ها

بعضی از ویروس‌ها ممکن است مدّتی درون سلّول‌های زنده، غیرفعال بمانند، اما ناگهان پس از مساعد شدن شرایط، فعال شوند و سلّول را از بین ببرند. ویروس تبخال از این نوع است.

بعضی از بیماری ‌هایی که به وسیله ویروس‌ها ایجاد می‌شوند عبارتند از:

نام بیماری قسمتی از بدن که ویروس‌‌ها به آن آسیب می ‌رسانند!
ایدز گلبول‌های سفید خون
سرماخوردگی بینی و حلق
زگیل پوست
تبخال پوست
آبله ‌مرغان پوست
سرخک پوست
آنفلوانزای شش ‌ها
ذات ‌الرّیه شش‌ ها
هپاتیت (یرقان ویروسی) کبد (جگر)
اوریون غده‌ های بزاقی
فلج اطفال سلّول‌ های عصبی مغز و نخاع

دفاع بدن در برابر ویروس‌ها
هنگامی که ویروسی به سلّول بدن حمله می‌کند، سلّول‌هایی که مورد حمله‌ ویروس‌ قرار می‌گیرند، ماده ‌ای پروتئینی به نام «اینتِرفِرون» تولید می‌کنند. بعد از پاره شدن سلّول‌ و آزاد شدن ویروس‌ها، اینترفرون به سلّول‌های سالم که هنوز ویروس به آن‌ها حمله نکرده است، می‌چسبد و آن سلّول‌ها را نسبت به ویروس‌ها، مقاوم می‌کند.

منابع و مآخذ:
ـدانش‌فر، حسین و دیگران، علوم تجربی سال دوم، تهران، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، چاپ هفتم، 1385.
ـگروه زیست‌شناسی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی، علوم زیستی و بهداشت سال اول دبیرستان، تهران، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، چاپ هشتم، 1385.
ـدانش‌فر، حسین و دیگران، علوم تجربی سال اول، تهران، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، چاپ ششم، 1384.
ـامانی، محمود و دیگران، علوم تجربی سوم راهنمایی، تهران، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، چاپ ششم، 1385.
ـکرام‌الدین، محمد و دیگران، زیست‌شناسی و آزمایشگاه (1)، تهران، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، چاپ هفتم، 1385.

ـکرام‌الدین، محمد و دیگران، زیست‌شناسی و آزمایشگاه (2)، تهران، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، چاپ ششم، .1385

امتیاز به مطلب

تجارت الکترونیک چیست؟

محمدرضا کریمی

تجارت الکترونیککسانی که تا به حال همدیگر را ندیده اند و شاید هیچ وقت دیگر هم یکدیگر را نبینند، از پشت صفحه رایانه و از طریق شبکه اینترنت، کالا و خدمات و یا ترکیبی از این دو را رد و بدل می کنند. صفحات «فروش» که در اینترنت باز می شود، محصولی را توصیف می کند و اگر نظر خریدار جلب شد، مشتری در همان لحظه اتصال به شبکه می تواند تقاضای خرید را مطرح کند. بسیاری از شرکت ها، کمپانی ها و حتی خرده فروشی ها هم اینک از اینترنت به عنوان ابزار ارتباطی برای ارائه آگهی، بهبود رابطه با مشتری، بهبود کیفیت کالاو خدمات و رقابت با دیگران برای عرضه ارزان تر و سریع تر کالابهره می برند.

سرآمدان این نوع از تجارت امریکا، ژاپن، چین، اتحادیه اروپا، کانادا، هند و حتی کشورهایی نظیر تایلند، سنگاپور، کره جنوبی، مالزی و به طور کلی کشورهای جنوب شرق آسیا هستند. همین طور که می بینیم نام کشور ما در بین آنها دیده نمی شود.

تجارت الکترونیک چیست؟

تجارت الکترونیک هر گونه مبادله کالاو خدمات از طریق شبکه های رایانه ای و الکترونیکی، از جمله اینترنت تعریف شده و با تجارت الکترونیک خرید و فروش کالاها آسان تر و در زمان کمتری انجام می شود. برای گسترش تجارت الکترونیک به زیرساخت هایی نظیر تجهیزات شبکه ای و ارتباطی برای گسترش اینترنت، نظام پیشرفته بانکداری الکترونیکی، جا افتادن کارت اعتباری، متولی سیاستگذاری، قوانین حمایتی و بستر فرهنگی مناسب و در نتیجه اعتماد مردم به این نوع از تجارت نیاز است.

هم اینک اکثر شرکت های ایرانی با پی بردن به اهمیت تجارت الکترونیک برای معرفی و فروش محصولات یا خدمات خود اقدام به ایجاد سایت کرده اند. برخی از شرکت ها به این شیوه محصولات خود را نیز عرضه می کنند. به تدریج استفاده از کارت های الکترونیکی برای گرفتن پول نیز افزایش می یابد و همچنین مردم ما علاقه زیادی به اینترنت نشان می دهند و ضریب نفوذ اینترنت سال به سال افزایش می یابد. اما روند پیشرفت در تجارت الکتروینک کند است.

امتیاز به مطلب

آب سخت چیست؟

دکتر مونا زارع

آب سختاگر آب یون مثبت کلسیمCa2+یا منیزیم Mg2+ و یون منفی کربناتCo32- ، بیکربنات Hco3–  یا سولفاتSo42- را به مقدار زیاد داشته باشد به آن آب سخت می می گویند. میزان این ترکیبات، میزان سختی آب را تعیین می کند. در صورتی که مقدار آنها در آب از سه اکی والان در لیتر بیشتر باشد، به آن آب، آب سخت گفته می شود. سختی ناشی از کربنات را سختی موقت می نامیم زیرا با جوشاندن آب از بین می رود، ولی به سختی های غیر کربناتی سختی دایمی می گوییم.

سخت بودن آب هیچ گونه خطری برای سلامتی ندارد. در جوامعی که از آب سخت استفاده می کنند، میزان شیوع بیماری های قلبی عروقی کاهش می یابد. سختی آب به عنوان فاکتور کیفیتی آب آشامیدنی در نظر گرفته نمی شود.

منبع: درسنامه جامع علوم پایه پزشکی میر- بخش بهداشت دکتر سوسن پارسای- جلد 1 خلاصه درس

علوم پایه- دکتر منصور میرزایی- دکتر محمد رضا امید ظهور-انتشارات میر-چاپ دوازدهم

امتیاز به مطلب

آنتی بیوتیک چیست؟

دکتر مونا زارع

ساختمان آنتی بیوتیکآنتی بیوتیک ها ترکیبات شیمیای ای هستند که در غلظت های خیلی کم، قادرند از رشد موجودات بسیار ریز (میکروارگانیسم ها) جلوگیری کنند.

یک آنتی بیوتیک خوب باید دارای خصوصیات زیر باشد:

1-دارای خاصیت سمی انتخابی باشد. یعنی فقط روی عامل بیماری زا اثر کند.

2-طیف وسیعی داشته باشد و روی تعداد زیادی از باکتری ها اثر بگذارد.

3-اثر باکتریسیدال آن از خاصیت باکتریواستاتیکش بیشتر باشد (واژه باکتریواستاتیک به معنای دارویی است که به طور موقت رشد یک موجود زنده بسیار کوچک (میکروارگانیسم) را مهار می کند. مثل داروی تتراسایکلین. واژه باکتریسیدال بیانگر دارویی است که موجب مرگ میکروارگانیسم می شود. مثل

پنی سیلین).

4-در آب به خوبی محلول و پایدار باشد و نیاز به کاربرد با دوزهای بالا نداشته باشد.

5-عوارض آن کم، قیمت آن مناسب و با حداقل دوز مؤثر واقع شود.

منبع: درسنامه علوم پایه پزشکی حیان- دکتر مهدی خزعلی/ دکتر میثم مرتاضیان- جلد 7 میکروب شناسی- دکتر جمیله نوروزی

درسنامه جامع علوم پایه پزشکی میر- جلد1- دکتر منصور میرزایی/ دکتر محمدرضا امید ظهور- بخش میکروب شناسی- دکتر پرویز مالک نژاد/ دکتر جمیله نوروزی

امتیاز به مطلب

انواع زباله و راه های درست دفع آن

دکتر مونا زارع

دفع زباله

زباله ها را بر اساس منشأ تولید به سه دسته خانگی، صنعتی و کشاورزی تقسیم می کنند. از دیدگاهی دیگر زباله ها به دو گروه سمی و خطرناک (زباله های دایمی، مواد زاید صنعتی خطرناک وزباله های بیمارستانی) و غیر سمی (زباله های خانگی و زباله های کشاورزی) تقسیم می شوند.

دفع زباله

تلنبار کردن زباله، سوزاندن زباله در محیط یا استفاده از زباله به عنوان خوراک حیوانات، همگی روش هایی غیر بهداشتی هستند و اثرات زیان باری بر محیط زیست دارند.

روش های دفع بهداشتی زباله عبارتند از:

1)دفن بهداشتی: این روش، اولین روشی است که برای دفع زباله مورد استفاده قرار گرفته است. به این ترتیب که زباله ها را در کانال های حفر شده می ریزند و روی آن را با خاک می پوشانند.

فواید این روش عبارتند از:

1-جلوگیری از حالت تعفن زباله

2-احتیاج به نیروی متخصص و تجهیزات خاص ندارد.

این روش ایرادهایی دارد که عبارتند از:

1-آلودگی آب های زیرزمینی که از دفع زباله مهم تر است.

2-مصرف زیاد زمین

2)کمپوست (تهیه کود زباله): کمپوست، تهیه کود از زباله بر اثر رشد و تکثیر باکتری در زباله است و روش های مختلفی دارد. در کمپوست فقط مواد آلی مورد استفاده قرار می گیرد.

3)بیوگاز (تهیه گاز از زباله): در اثر اکسیداسیون بی هوازی مواد آلی زباله تولید می شود. گاز متان تولید شده در این روش را می توان برای سوخت و ساز در منزل مورد استفاده قرار داد.

4)سوزاندن (به طریق بهداشتی): بهترین روش برای دفع زباله های بیمارستانی است. به این ترتیب که زباله های بیمارستان را در گوشه همان بیمارستان در زباله سوز از بین می برند. حرارت موجود در زباله سوزها حدود 1000-800 درجه است که تمام میکروب های زباله را از بین می برد.

منبع: درسنامه جامع علوم پایه پزشکی میر- جلد1 خلاصه دروس علوم پایه- دکتر منصور میرزایی/ دکتر محمد رضا امید ظهور/ بخش بهداشت: دکتر سوسن پارسای- انتشارات میر- چاپ دوازدهم

امتیاز به مطلب

موشک چیست و چگونه کار می کند؟

موشک ها موتورهایی هستند که نسبت به هر نوع موتور دیگری نیروی بیشتری تولید می کنند. یک موشک می تواند حدود سه هزار برابر موتور یک ماشین در شرایطی که ابعادشان با هم برابر است نیرو تولید کند.

موشک چیست و چگونه کار می کند؟

بیشتر موشک های امروزی با سوزاندن سوخت نیرو تولید می کنند. این موشک ها، موشک های شیمیایی نامیده می شوند. موشک ها ترکیبی از مواد شیمیایی به نام پیشران یا propellant را می سوزانند. پیشران موشک از یک سوخت مثل بنزین، کروزن kerosene یا هیدرو‍ژن مایع و ماده ای که اکسیژن را تآمین می کند ساخته شده است. تأمین اکسیژن موجب می شود سوخت بسوزد و به موشک اجازه می دهد که در فضا کار کند. یعنی جایی که هیچ هوایی وجود ندارد.

یک موشک شیمیایی سوخت را در یک محفظه سوخت یا احتراق می سوزاند. سوزاندن، گازی را ایجاد می کند که به سرعت منبسط یا پخش می شود. گاز در همه جهات در داخل موشک منتشر می کند. به هرصورت گازی که به عقب موشک جریان می یابد از میان یک دهانه بیرون می رود. این گاز فرار موشک را رو به جلو هل می دهد.

بیشتر موشک های فضایی دو یا سه بخش دارند که مرحله نامیده می شود. این موشک ها، موشک های چند مرحله ای نامیده می شوند.

هر مرحله یک موتور موشک و پیشران دارد. مرحله اول بالابرنده booster نامیده می شود که موشک را پرتاب می کند. بعد از این که مرحله اول بیشتر سوختش را می سوزاند، موشک این بخش را می اندازد و مرحله دوم را مورد استفاده قرار می دهد. موشک به این ترتیب هر مرحله را بعد از دیگری مورد استفاده قرار می دهد.

موشک های چند مرحله ای برای پروازهای طولانی نزدیک زمین و پروازهای به سوی فضا مورد استفاده قرار می گیرند.

آنها می توانند نسبت به موشک هایی که تنها یک مرحله دارند به سرعت های بالاتری برسند. زیرا وزن این موشک ها با افتادن مرحله ها پس از تمام شدن پیشرانشان افزایش می یابد. یک موشک سه مرحله ای می تواند حدود سه برابر سریع تر از یک موشک یک مرحله ای که همان مقدار سوخت را حمل می کند حرکت کند.

امتیاز به مطلب