استفان والاس*

والدین مدام در هول و هراسند تا فرزندشان سالم و زنده از دوران بلوغ بیرون بیایند و در این شرایط گاهی بیش از حد تسلیم این ایده رایج می شوند که مشخصه های مرحله حیاتی بلوغ، درگیری، دمدمی بودن، گوشه گیری، کنشی بودن و به قولی “تلاطم و استرس” است.

اما یک تحقیق نشان می دهد بلوغ نسبت به آن چه تصور می شود جنبه روشن تری دارد.  

اطلاعات جمع آوری شده از بیش از 2700 دانش آموز دوره راهنمایی و متوسطه در آمریکا نشان داده که بیشتر نوجوانان احساس خوبی نسبت به پیشرفتشان در اموری مثل پیدا کردن هویت، دستیابی به استقلال و ایجاد روابط معنی دار با همسالانشان دارند. علاوه بر این، بیشتر نوجوانان می گویند که تقریباً هر روز خوشحالند و خودشان را صمیمی (77 درصد)، صادق (72 درصد) و هوشمند (72 درصد) حس می کنند.

یک محقق نیز تعریفی که براساس آن بلوغ با رفتارهای مخرب و خطرناک پیوند دارد را رد می کند چراکه در تحقیقش شایستگی، اعتماد به نفس، ارتباط گرفتن، شخصیت و همدلی را به وفور در میان نوجوانان مشاهده کرده است.

به طور خلاصه می توان نتیجه گرفت نوجوانان کمتر از آن چه به نظر می رسد در خود فرورفته هستند و دگرگراتر از آنی هستند که تصور می شد.

در گزارش های سرویس خدمات جوانان آمریکا هم آمده که نوجوانان آماده، مایل و قادر به “پس دادن چیزی” یا ” دادن چیزی خوب به دیگری” هستند. این گزارش ها حاکی از این است که میلیون ها جوان آمریکایی برای توسعه و پیشرفت جامعه شان احساس تعهد می کنند.

در ارتباط با نوجوانان یک باور غلط دیگر هم وجود دارد و آن این که بسیاری از آنها -اگر گفته نشود همه آنها- ارزشی برای روابطشان با بزرگسالان و به ویژه پدر و مادرها قایل نیستند و تنها این روابط را تحمل می کنند. اما خبر خوب این است که براساس یک تحقیق بیشتر نوجوانان می گویند روابطشان با پدر و مادرشان به آنها احساس خوبی درباره خودشان می دهد، پدر و مادرشان به آنها احترام می گذارند و آنها به پدر و مادرشان احساس نزدیکی می کنند. در مطالعه ای که به وسیله یک مرکز بین المللی انجام شده، بیشتر نوجوانان گفته اند که می خواهند زمان بیشتری را با پدر و مادرشان صرف کنند نه زمان کمتری را.

و این واقعاً خبر خوبی است! چراکه نوجوانان و جوانانی که زمانی را با پدر و مادرشان می گذرانند، با آنها صحبت می کنند و احساس نزدیکی به آنها می کنند در مقایسه با نوجوانانی که وقتی با والدینشان صرف نمی کنند به شدت خیلی کمتری احتمال دارد به سمت الکل کشیده شوند (62 درصد در مقابل 43 درصد) و یا مواد مخدر استعمال کنند (87 درصد در مقابل 77 درصد).

بنابراین، در حالی که خطرات آشکار و موجود (یعنی خطر نوشیدن الکل، استفاده از مواد مخدر، رفتار جنسی زود هنگام، زورگویی، خشونت و خودکشی) همچنان برای نوجوانان به جای خود باقی می ماند، عاقلانه این است که به اخبار خوب هم توجه کنیم.

*استاد دانشگاه و دارای تجربه گسترده به عنوان روانشناس مدرسه و مشاور نوجوانان.

منبع:http://animals.about.com/od/invertebrates/p/invertebrates.htm

مطالب مرتبط:
چگونه باید با بلوغ مواجه شد؟

مدیریت سال های آخر دوره بلوغ (15-18 سالگی)

نوجوانی چیست؟

به دنبال هویت در سنین نوجوانی

کاهش سن بلوغ جسمی در پسران و عواقب آن

پرفسور کارل پیکارد

اواخر دوره نوجوانی مصادف با سال های دبیرستان است. وقتی نوجوان وارد دبیرستان می شود مانند کسی است که گویی در این دنیا نیست و آگاهی چندانی از واقعیات زندگی ندارد. سال اولی ها دانش آموزان بهت زده ای هستند که تحت تأثیر هیبت و بزرگی دبیرستان قرار گرفته اند، مرعوب دانش آموزان بزرگ تر و با تجربه تر هستند و از امکاناتی که “رشد” و بزرگ شدن در اختیارشان قرار داده و قبلاً وجود نداشته هیجان زده هستند. این نوجوانان می خواهند به چیزهایی که دانش آموزان بزرگ تر می دانند دست پیدا کنند و معمولاً هم قادر به انجام آن هستند و همین فشار نوجوان برای کسب استقلال بیشتر را افزایش می دهد. نوجوانان چیزهای زیادی در دبیرستان یاد می گیرند که البته بیشترشان هم از کلاس درس نیست.

هم پدر و مادرها و هم نوجوانان در یک هدف مشترک برای اواخر نوجوانی توافق دارند: این که نوجوانان یاد بگیرند که کارهایشان را هرچه بیشتر مانند بزرگ ترها انجام دهند. اما جایی که در آن اختلاف دارند، معنای رشد کردن و مسیری است که آنها را به این هدف می رساند. برای پدر و مادر، بزرگ شدن به معنی این است که نوجوان یاد بگیرد مسئولیت های مربوط به بزرگسالان را بیشتر به عهده بگیرد.

اما برای نوجوان رشد کردن به معنی قدم گذاشتن در ماجراهایی مربوط به دوران بزرگسالی است که گواهی دهد او حالا رسماً به قدر کافی بزرگ شده.

برای بسیاری از نوجوانان، این فعالیت ها مناسک گذار بسوی بزرگسالی به شمار می رود این درحالی است که همگی این فعالیت ها خطراتی هم برای آنها به دنبال دارد. برای مثال، می توان به تمایل به رانندگی، آشنایی با جنس مخالف، گرفتن کار برای به دست آوردن پول، داشتن پول بیشتر برای خرج کردن، عاشق شدن، برقراری رابطه جنسی، مست کردن، رفتن به پارتی و تمام شب بیرون ماندن از خانه اشاره کرد. از آنجایی که دست کم چند تایی از این اهداف در ذهن هر نوجوانی وجود دارد، لازم است پدر و مادر برای آنها شرح دهند که در کجا ایستاده اند و درباره مخاطرات انتخاب های نوجوان، اقدامات احتیاطی و مسئولیت هایش به او آگاهی دهند.

اکثر مشکلات انضباطی در اواخر دوره نوجوانی ” نقض سرعت ” است، به این معنی که نوجوان می خواهد خیلی سریع بزرگ شود. به نفع نوجوان است که مقابل این رشد سریع ترمز گرفته شود و به تأخیر انداخته شود تا وی در محدوده ایمن و سالم باقی بماند.

نوجوان در دبیرستان با چه سرعتی آموزش می بیند؟ بیشتر نوجوانان سال اولی (به واسطه بلوغ فیزیکی و یا به واسطه شتاب در دستیابی به توانایی های علمی، ورزشی و یا دیگر توانایی ها به دنبال افراد بزرگ تر از سن خود هستند) به دسته های متشکل از کوچک ترها و بزرگ ترها انداخته می شوند و به این ترتیب منحنی یادگیری تندتر و سریع تر می شود. بنابراین در طول سال اول دبیرستان تا آنجایی که ممکن است، نوجوانان باید با افراد هم سن و سالشان معاشرت کنند. همزمان برای این که بتوانند پایگاه اجتماعی پیدا کنند می توانند به برخی از گروه ها و یا سازمان هایی که برنامه های آموزشی سال اول و یا فوق برنامه ارایه می کنند ملحق شوند.

سه موشک به سوی استقلال

با ورود به دبیرستان، زمینه انجام سه فعالیت مربوط به “بزرگ شدن” در دسترس نوجوان قرار می گیرد. هر کدام از این فعالیت ها به پسر یا دختر نوجوان قدرت می بخشد و مانند یک موشک در مسیر بزرگسالی عمل می کند. به این ترتیب میل به استقلال بیشتر به طور چشمگیری افزایش می یابد، به خصوص اگر دو یا بیشتر از دو تا از این ” موشک ها ” همزمان به سوی استقلال آتش شوند. در این شرایط والدین احساس می کنند با نوجوانی لجبازتر از قبل سروکار پیدا می کنند.

حالا این موشک ها چه هستند و چرا این قدر قدرتمندند؟…

حرکات چشم، زبان تن به شمار می رود. بسیاری از افراد با حرکت چشم خشمشان را نشان می دهند، کسی را سرزنش می کنند و یا گاهی به اصطلاح کسی را تحریک می کنند و حرص او را درمی آورند. در غرب حرکت چشمی که به قصد تحریک و حرص درآوردن انجام می گیرد به اصطلاح (eye roll) نامیده می شود و به این صورت است که فرد چشمش را رو به بالا و معمولاً سمت چپ می چرخاند و صدایی مانند آه خارج می کند. در کشور ما نیز افراد زیادی با این حرکت یا حرکات مشابه آن طرف مقابل را تحریک می کنند و به اصطلاح حرص او را در می آورند. این حرکت به ویژه از نوجوانان سر می زند و والدین را تحریک می کند.

چندی پیش داستانی در روزنامه نیویورک تایمز آمریکا منتشر شد با این موضوع که آیا ما می توانیم هوش هیجانی را آموزش دهیم یا نه؟ این داستان با نقل قولی از یک مربی مهد کودک آغاز می شد که خاطره ای را تعریف می کرد. وی به این ترتیب نوجوانان و جوانان را راهنمایی می کرد در مقابل یک والد عصبانی که در آنها احساس ترس به وجود می آورد چه بگویند و چه کاری انجام دهند.

این مربی مهد کودک به روزنامه نیویورک تایمز می گوید:«چند روز پیش چند ساعتی را با یک زن جوان و مادرش سپری کردم. رابطه کنونی آنها به دلایل بسیار متفاوتی مثل پول، استرس ناشی از نمره های اخیر دانشگاه زن جوان، مشکلات پیدا کردن کار در اوضاع بد اقتصادی، تفاوت ارزش ها، مهارت های ارتباطی واقعاً بد، بحران هویت، تاریخچه روابط و … متشنج است. اما هنوز هسته ای در روابط وجود دارد که ارتباط از طریق آن ادامه می یابد. مادر هشت ساعت راه پیموده بود تا بسته ای را شامل مواد غذایی و دستمال کاغدی و … به دخترش برساند و محل زندگی زن جوان را روبراه کند.»

این مربی می افزاید:«هنگامی که من و فرزند نوجوانم به آنها کمک کردیم اثات را خالی کنند، گفت و گوی مادر و دختر توجهم را جلب کرد. هر اظهار نظر مادر با حالت برافروختگی همراه بود و با واکنش متقابل دختر مواجه می شد درحالی که دختر چشمش را یک وری می کرد و صدایی از دهانش خارج می کرد. هنگامی که با فرزند نوجوانم وارد آشپزخانه  شدیم، پسرم را سپاس گزارانه در آغوش کشیدم و گفتم چیزی هست که من واقعاً به خاطرش قدردان توأم و آن این است که حتی وقتی خیلی ناراحتی چشم هایت را بر نمی گردانی. پسرم گفتمن واقعاً عصبانی می شوم اما جلوی خودم را می گیرم. این کار گاهی اوقات خیلی سخت است. من به او جواب دادم که من هم بیش از حد عصبانی می شوم و تنها تو نیستی که باید بر خودت مسلط باشی.»

جان گاتمن، یکی از اولین و بهترین پژوهشگرانی که مطالعاتش را بر روابط با همسر متمرکز کرده به این نتیجه رسیده حرکات تحریک آمیز و حرص دربیار چشم در حین بحث ها در ماه های اولیه ازدواج، یکی از علایم کلیدی پیش بینی طلاق است. این حرکت یکی از چهار شاخص واضح و روشن تحقیر است که روابط را تضعیف می کند (سه شاخص دیگر نکوهش و عیب جویی، امتناع از دادن پاسخ و سومی گرفتن حالت تدافعی (حساسیت بیش از حد به انتقاد) است.)

یک وری کردن چشم به کیفیتی که گفته شد یکی از عادات اولیه نوجوانان است و پیام روشنی به پدر و مادرها است که آنچه می گویند متقاعد کننده نیست. هنگامی که این حرکت چشم با رفتاری تند و ناگهانی و یا اطاعت از روی بی میلی و اجبار ترکیب می شود، به وضوح این پیام را می رساند که نوجوان نظر پدر و مادر را به دلیل ابراز قدرت آنها می پذیرد نه به خاطر روح همکاری، توافق و یا حتی اذعان به این که والدین حق دارند درخواستی کنند یا نظری داشته باشند.

البته برخی از نوجوانان چنین حرکات تحریک آمیزی را انجام نمی دهند. برخی از آنها به نظر می رسد که با والدینشان مخالفند و بیشتر از آن حتی به نظر می رسد برخلاف نظر پدر و مادرشان نمی خواهند کارهای روزمره یا تکالیفشان را انجام دهند و با این حال چنین حرکات تحریک آمیز و یا «حرص دربیاری» از آنها سر نمی زند. دلیل این که برخی نوجوانان رفتارهای تحریک آمیز نسبت به والدینشان انجام می دهند و برخی نه چیست؟

چند نظر می توان در این زمینه ارایه داد.

اول این که افراد بکوشند با حالت تحقیرآمیز با اعضای خانواده یا با هر کس دیگری ارتباط برقرار نکنند. ما باید از افراد دوروبرمان چیزی بیاموزیم نه این که آنها را تحقیر کنیم.

دوم این که اجازه داده نشود تا دیگران رفتار تحریک آمیزی انجام دهند. ما مدت زمانی را با دوستانمان یا افراد دیگر می گذرانیم و در این ارتباطات شاید حتی بر سر هم فریاد هم بزنیم. اما به محض این که چیزها شروع به گرفتن حالت تند و زننده کرد -وقتی احساس می شود رفتارها با بی احترامی همراه است، هنگامی که انتقاد از رفتارهای خاص به شخصیت یا اظهار نظرهای طولانی درباره کلیت ما منتقل شد – باید آن را تعطیل کرد. والدین هم باید به بچه ها گوشزد کنند که رفتارهای تحریک آمیز نظیر یکوری کردن چشم را دوست ندارند و لازم است نوجوان این گونه حرکات را متوقف کند. این رفتارها هرگز نباید به عادت تبدیل شود.  

 البته این تنها برای بچه ها و نوجوانان نیست که متوجه شوند رفتارهای تحریک آمیزشان چه احساسی در والدین یا بزرگ تر ها به وجود می آورد. این مهم است که والدین هم بدانند رفتارهای تحریک آمیز چه احساسی در نوجوان به وجود می آورد و چنین رفتارهایی را انجام ندهند.

منبع: http://www.psychologytoday.com/blog/thinking-about-kids/201309/taming-the-teenage-eye-roll

مطالب مرتبط
چه رفتارهایی نوجوانان را به عکس العمل وامی دارد؟

چرا بعضی از والدین نسبت به نوجوانان سخت گیری می کنند

ویژگی های عاطفی دوره نوجوانی چیست؟

پرخاشگران

مفهوم عدالت در نوجوانی

برای تصحیح رفتار پرخاشگرانه چه باید کرد؟

به دنبال هویت در سنین نوجوانی

پرخاشگری راه خوبی برای حل اختلاف نیست