حمیده احمدیان راد

تیر (عطارد) نزدیک ترین سیاره به خورشید است. این سیاره کوچک خاکی تقریباً هیچ جوی ندارد.

به خاطر اندازه کوچک و نزدیک بودن فاصله تیر به خورشید سخت است که این سیاره را از زمین بدون تلسکوپ ببینیم.

در زمان های مشخصی از سال می توان تیر را درست بعد از غروب خورشید در ارتفاع پایینی در غرب آسمان دید.

در مواقع دیگر عطارد درست قبل از طلوع خورشید در شرق آسمان در ارتفاع پایینی دیده می شود.

اولین تصویر فضاپیمای مرینر10 از تیر

اندازه

قطر تیر 3032 مایل یا 4879 کیلومتر یعنی حدود دو پنجم قطر زمین است. این سیاره بکوچک ترین سیاره منظومه شمسی است. (تا پیش از این که پلوتون سیاره کوتوله نامیده شود، پلوتون کوچک ترین سیاره اصلی منظومه شمسی بود. تیر فقط اندکی از ماه بزرگ تر است.

مدار

مدار تیر بسیار بیضی است. بنابراین در نزدیک ترین مکان ممکن به خورشید فاصله اش از خورشید به 28 میلیون و 580 هزار مایل (46 میلیون کیلومتر) می رسد و وقتی در این مدار بیضی در دورترین مکانش از خورشید قرار می گیرد فاصله اش از خورشید حدود 70 میلیون کیلومتر می شود. فاصله تیر از زمین، موقعی که از همیشه به زمین نزدیک تر است 48 میلیون مایل یا (77300 میلیون کیلومتر) است. اگر کسی می توانست وقتی تیر در نزدیک ترین فاصله اش از خورشید قرار دارد، روی سطح سوزان آن بایستد، خورشید را سه برابر بزرگ تر از آنچه که ما در زمین می بینیم می دید.

طول روز و طول سال در تیر

زمین هر 365 روز یک بار به دور خورشید می گردد. در حالی که تیر هر 88 روز یک بار به دور خورشید می گردد. سرعت گردش عطارد در فضا 30 مایل در ثانیه (48  کیلومتر در ثانیه) است که از این نظر سرعت هیچ سیاره ای به پای آن نمی رسد.

دما

مقادیر دما در تیر بسیار متفاوت است. نزدیکی زیاد این سیاره به خورشید باعث می شود دما در سطح آن به 450 درجه سانتی گراد یا 840 درجه فارنهایت نیز برسد. از نظر دما فقط ناهید از تیر داغ تر است. اما به خاطر این که تیر مقدار کافی گاز در جوش ندارد و تقریباً هیچ جوی ندارد که گرما را نگه دارد، دمای آن در شب ممکن است به 170- درجه سانتی گراد یا 275- درجه فارنهایت سقوط کند. به این ترتیب دما در تیر بسیار متغیر است.

جرم و تراکم

جرم تیر 3.3×10²³ کیلوگرم است. این میزان یک بیستم جرم زمین است.

تراکم یا چگالی (نسبت جرم به حجم) تیر کمتر از زمین است. یعنی سنگینی یک تکه از تیر کمتر از سنگینی حجم همان تکه از زمین است. تیر کوچک تر از زمین است و بنابراین جرم خیلی کمتری هم نسبت به زمین دارد. تراکم کمتر تیر نیروی جاذبه آن را نسبت به زمین کمتر کرده است. به طوری که این جاذبه فقط 0.38  میران جاذبه زمین است. به این ترتیب وزن یک شیء 45 کیلوگرمی بر روی زمین، بر روی تیر فقط 17 کیلوگرم می شود. برای این که بفهمید وزنتان در تیر چقدر است آن را در عدد 0.38 ضرب کنید.

ماه

تیر ماه ندارد.

پرواز به سوی تیر

فضاپیمای مارینر10 اولین و تنها فضاپیمایی است که به تیر رسیده. این فضاپیما درسال 1973 و 1974 از تیر بازدید کرد. کمتر از نیمی از سطح تیر به وسیله این فضاپیما نقشه برداری شد. در سال 2004 ایالات متحده فضاپیمای مسنجر (Messenger) را برای نقشه برداری از سطح آن، بررسی ترکیبات، ساختمان داخلی و حوزه مغناطیسی تیر به سوی این سیاره فرستاد.

تصویری از مارینر10 تنها فضاپیمایی که تاکنون به تیر رسیده

مقالات مرتبط:

عطارد

طول روز و سال روی عطارد

سطح عطارد

داخل عطارد

حمیده احمدیان راد

منظومه شمسی ما از خورشید، هشت سیاره و یک سیاره کوتوله (و ماه هایشان)، یک کمربند سیارک ها و بسیاری از ستاره های دنباله دار و شهاب سنگ ها تشکیل شده است. خورشید در مرکز منظومه شمسی ما است. سیارات، ماه هایشان، سیارک ها، ستاره های دنباله دار و سنگ های دیگر همه به دور خورشید می گردند.

نه سیاره ای که دور خورشید می گردند به ترتیب فاصله از خورشید عبارتند از: تیر (عطارد)، ناهید (زهره)، زمین، مریخ، مشتری، کیوان، اورانوس، نپتون و پلوتون (یک سیاره کوتوله).

بزرگ ترین سیاره منظومه شمسی ما مشتری است. به دنبال آن زحل، اورانوس، نپتون، زمین، ناهید، مریخ، تیر و در آخر پلوتون کوچک قرار دارند. مشتری به قدری بزرگ است که همه سیارات دیگر را می توان در داخل آن جا داد.

سیارات داخلی تر، سیارات خارجی تر

سیارات داخلی تر (سیاراتی که نزدیک به خورشید دور آن می گردند) کاملاً از سیارات خارجی تر (سیاراتی که دور از خورشید به دور آن می گردند)، متفاوتند.

سیارات داخلی تر عبارتند از: تیر، ناهید، زمین و مریخ. این سیارات نسبتاً کوچکند و بیشتر از سنگ تشکیل شده اند و تعداد کمی ماه دارند یا اصلاً ماه ندارند.

سیارات خارجی تر عبارتند از: مشتری، کیوان، اورانوس، نپتون و پلوتون (یک سیاره کوتوله). آنها اکثراً بسیار بزرگ، اکثراً گازی و حلقه دار هستند و ماه های زیادی دارند (به استثنای پلوتون که کوچک و سنگی است و تنها یک ماه بزرگ و دو ماه ریز دارد).

دما روی سیارات

معمولاً هر چه سیارات دورتر از خورشید قرار گرفته باشند، سردترند. تفاوت ها موقعی رخ می دهد که اثر گلخانه ای، یک سیاره را گرم می کند (مثل ناهید) که با یک جو ضخیم احاطه شده.

تراکم سیارات

سیارات گازی خارجی تر نسبت به سیارات سنگی داخلی تر تراکم کمتری دارند.

زمین متراکم ترین سیاره منظومه شمسی است. زحل کمترین تراکم را دارد. به طوری که روی آب شناور باقی می ماند.

جرم سیارات

مشتری سنگین ترین سیاره است. زحل به دنبال آن است. اورانوس، نپتون، زمین، ناهید، مریخ، تیر و پلوتون به ترتیب در رده های بعدی قرار دارند.

نیروهای جاذبه بر روی سیارات

سیاره ای که سطحش قوی ترین نیروهای جاذبه ای را دارد، مشتری است. اگرچه زحل، اورانوس و نپتون هم سیارات خیلی سنگینی هستند، نیروهای جاذبه شان در حد نیروی جاذبه زمین است. این به خاطر این است که نیروی جاذبه ای که در سطح سیاره بر یک شیء وارد می شود، با جرمش و با معکوس مربع شعاع سیاره متناسب است.

طول یک روز در سیارات

یک وز مدت زمانی است که طول می کشد تا یک سیاره حول محورش (360 درجه) بچرخد. یک روز بر روی زمین تقریباً 24 ساعت طول می کشد.

سیاره ای که طولانی ترین طول روز را دارد ناهید است. یک روز روی ناهید 243 روز زمینی طول می کشد (یک روز روی ناهید بلندتر از سالش است. یک سال روی ناهید تنها 224.7 روز زمینی طول می کشد).

سیاره ای که کوتاه ترین طول روز را دارد مشتری است. یک روز روی مشتری فقط 9.8 ساعت زمینی طول می کشد. موقعی که شما از زمین به مشتری نگاه می کنید، می توانید بعضی از تغییر شکل هایش را ببینید.

متوسط سرعت حرکت در مدار سیارات

سیارات با سرعت های مختلف به دور خورشید می گردند. هر سیاره موقعی که به خورشید نزدیک تر می شود سرعتش زیاد می شود و موقعی که از خورشید دور می شود، سرعتش آهسته تر می شود (این قانون دوم حرکت سیاره ای کپلر است).