چگونه می توان میزان بهره وری را افزایش داد؟

حمیده احمدیان راد

بهره وریوقتى جنگ جهانى دوم به پایان رسید، از صدر اعظم وقت آلمان پرسیدند که آیا پول بدون پشتوانه آلمان مى تواند در بازسازى خرابى ها و صدمات ناشى از جنگ در این کشور مؤثر باشد و جواب او این بود: «پشتوانه ما نه طلاست، نه سنگ هاى قیمتى و نه اوراق بهادار. پشتوانه پول ما کار است. مردم ما روزانه ۱۸ ساعت براى کشورشان کار مى کنند و با یک ساندویچ و یک فنجان قهوه مى سازند.»

معنى ساده این حرف این است که آلمانى ها براى بازسازى کشور ویران شده شان به بهره ورى نیروى کار تکیه داشتند و نتیجه موردنظرشان را هم گرفتند. این درحالى است که پائین بودن نرخ بهره ورى نیروى کار در کشور ما به مشکل تبدیل شده است.

البته پائین بودن نرخ بهره ورى تنها به بهره ورى نیروى کار محدود نمى شود. در کشورهاى پیشرفته نرخ بهره ورى در همه عرصه ها از نیروى کار گرفته تا سرمایه و انرژى و سایر منابع بالاست. درحالى که پائین بودن نرخ بهره ورى در همه عرصه ها در کشور ما آه از نهاد همه برآورده است. به گفته جهرمی وزیر وقت کار توجه کنید که می گوید «بهره ورى نیروى کار بهتر از بهره ورى سرمایه است. »

وی در آن زمان گفته بود در برخى از کشورهاى آسیایى بیش از ۵۰ درصد نرخ رشد تولید آنها از بهره ورى است اما در کشور ما این مقدار تنها حدود ۱۰ درصد است. همچنین او گفت که در کشور ما نرخ بهره ورى به خاطر اتلاف در انرژى، آب و منابع و حتى نبود بهره ورى کامل در نیروى کار بالا نیست.

وى اضافه کرد که اگر یک درصد بهره ورى در کشور داشته باشیم، حدود دو هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان درآمد کشور و درآمد سرانه جامعه افزایش مى یابد که اگر بخواهیم این دو هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان را از طریق سرمایه گذارى به دست آوریم باید ۲۵ هزار میلیارد تومان سرمایه گذارى جدید داشته باشیم. در حالى که یک درصد بهره ورى جداى از این که هیچ سرمایه اى نمى خواهد، بلکه سودآورى لازم را نیز براى کشور دارد.

به این ترتیب مى توان نتیجه گیرى کرد که وقتى بهره ورى پائین است یعنى درآمد ملى و رشد اقتصادى متکى به افزایش تعداد نیروى کار و صرف سرمایه فیزیکى و به عبارت ساده تر استخراج روزافزون نفت است و وقتى صحبت از این به میان مى آید که نرخ بهره ورى منفى بوده، باید نتیجه بگیریم که بهره ورى منفى اجازه نداده عامل نیروى انسانى و سرمایه هم به شکل مؤثرترى تولید ناخالص داخلى را افزایش دهند. یعنى مجبور شده ایم میزان خیلى بیشترى نفت و سایر منابع را تولید کنیم و به تعداد نیروى کار بیفزاییم تا درآمد سابق را به دست بیاوریم.

امتیاز به مطلب

راز وجود اشیای عصر حجر در قبرهای مربوط به عصر آهن

 محمدرضا کریمی

تبر عصر حجرتبر متعلق به عصر حجر در یک قبر مربوط به عصر آهن چه می کند؟ «اگر چیزی یک بار پیدا شود، اتفاقی است. اگر دوبار پیدا شود معما است. اگر سه بار پیدا شود مدل است.» این را ال همدورف از موزه باستانشناسی دانشگاه استاونگر نروژ و اوا تات باستان شناس آلمانی می گویند که در قبرهای مربوط به دوران جدیدتر به دنبال اشیای قدیمی تر می گردند.

در سال 2005 باستانشناسان قبری را در جنوب شرقی نروژ کاوش کردند به گمان این که مربوط به عصر آهن و به عبارتی مابین سال های 600 و 1000 پیش از میلاد مسیح است. مشخص بود که قبر غارت شده. وضع داخل قبر به هم ریخته بود و حتی تکه های آجر و چینی در لایه های جوان تر خاک آن پیدا می شد. به هم ریخته بودن قبرها در قرن 19 امری عادی بود، چراکه کاوش قبرهای قدیمی غیرقانونی تلقی نمی شد. تنها از سال 1905 بود که براساس اولین قانون میراث فرهنگی کاویدن آثار فرهنگی به وسیله افراد غیر متخصص جرم تلقی شد.

در پایان عصر آهن، شیشه متداول ترین ماده برای ساخت اشکال زینتی گرد و کوچکی شبیه به مروارید بود. این اشکال شیشه ای اغلب در قبرهای زنان و مردان آن دوره پیدا می شود. زنان این اشکال را به دور گردنشان می بستند و نسبت به مردان مرواریدهای شیشه ای بیشتری در قبر آنها یافت می شود.

محققان با پیدا کردن هفت مروارید شیشه ای مطمئن شدند که قبر یک زن را بررسی می کنند. اما آنها در کاوش هایشان با تبری سنگی مواجه شدند. این تبر در همان لایه خاکی که مرواریدها یافت شده بود، پیدا شد. این تبر به عصر سنگی تعلق داشت و قدمت آن هزار سال بیشتر از مرواریدها بود. این در حالی است که همه نشانه ها حاکی از آن بود که سنگ قبر به عصر آهن و به یک زن تعلق دارد. ظرف سه سال گذشته هم انواع اشیای مربوط به عصر حجر از سنگ های چخماق گرفته تا تبر و … در قبرهای تازه تر یافت شده بود.

تا دهه 1970 نه باستانشناسان و نه دزدان مقبره از وجود این اشیا آگاه نبودند و یا آنها را چیزهایی غیرمهم و فاقد ارزش باستانشناسی می دانستند. اما حالا محققان به اندازه کافی داده در اختیار دارند تا به تجزیه و تحلیل آنها بپردازند. به عبارتی آثار زیادی از عصر حجر در قبرهای جدیدتر پیدا شده به طوری که این پدیده به یک مدل تبدیل شده است. حتی یک تبر عصر حجر در یک قبر دست نخورده مربوط به قرن پنجم میلادی پیدا شده است.

همدورف می گوید: «تبری که ما در قبر مربوط به عصر آهن پیدا کرده ایم، ‌باید به عمد در قبر گذاشته شده باشد. یافته های دیگر هم حاکی از وجود مدلی در این زمینه است. به عنوان مثال در هالند سوئد حدود صد قبر مربوط به اواخر عصر آهن پیدا شده است که با بررسی آنها تقریباً در هر قبر یک شیء سنگی به دست آمده است.»

اگر این اشیا به طور تصادفی در قبرها پیدا نشده اند، پس به چه دلیلی در آنها قرار داده شده اند؟

باستانشناسان برای این پرسش چند پاسخ دارند. آنها می گویند مردمی که در عصر آهن زندگی می کردند رابطه آگاهانه ای با اشیای مربوط به زمان های ابتدایی تر داشتند و این اشیا آنها را به گذشته شان متصل می کرد. به عبارتی شاید این مردم اشیای قدیمی را میراث اجدادشان و یادگارهای گذشته های دور می دانستند. یک دلیل دیگر هم این است که این اشیا وسیله ای برای اثبات حقوق و مالکیت قانونی به حساب می آمدند. به این ترتیب که افراد کنترلشان را بر یک منطقه با دفن خانواده شان در یک مکان و همراه با اشیایی که به اجدادشان تعلق داشت نشان می دادند.

دلیل دیگری هم که آنها مطرح می کنند این است که مردم ماقبل تاریخ خرافاتی بودند و اشیای سنگی به ویژه تبر به عنوان بخشی از تشریفات مذهبی در قبر قرار داده می شده است. همچنین این مردم باور داشتند که رعد و برق سنگ آذرخش را به وجود می آورد و افرادی که مالک چنین سنگ هایی باشند به وسیله رعد و برق مورد اصابت قرار نمی گیرند.

این ایده سقوط سنگ از آسمان به علت رعد و برق در تمام جهان شناخته شده است. رومی ها اشیایی مثل شهاب ها، سنگ چخماق و تبرهای چخماقی سنگی را به رعد و برق متصل می کردند. طبق یک داستان عامیانه یک تبر چخماقی می تواند از فرد مقابل رعد و برق حفاظت کند و به صورت یک طلسم عمل می کند.

در اروپای شمالی ایده قدیمی thor خدای کهن رعد که وقتی که رعد و برق می زد پتک و چکش می انداخت یک موضوع عادی است و تا قرن نوزده هم زنده بود.این مردم باور داشتند که سنگ های تور از خانه ها و مردم محافظت می کند. به نظر می رسد که دو شرط هم موقع انتخاب سنگ رعد مهم بوده. یا شکلش شبیه به تبر و پتک باشد که از یک سنگ زمینی یا چخماق به دست می آمده یا سنگی باشد که شعله ور شود که این هم سنگ چخماق است. مأموریت تور این بود که از خدایان و مردم در مقابل شیطان و هرج و مرج حفاظت کند و بنابراین این مردم باور داشتند که سنگ های تور از خانه ها و مردم محافظت می کند. به نظر می رسد که دو شرط هم موقع انتخاب سنگ رعد مهم بوده. یا شکلش شبیه به تبر و پتک باشد که از یک سنگ زمینی یا چخماق به دست می آمده یا سنگی باشد که شعله ور شود که این هم سنگ چخماق است.

منبع: http://www.physorg.com/news195841224.html

امتیاز به مطلب

سیارات فراخورشیدی چه هستند؟

 سیارات فراخورشیدیبه زبان ساده، یک سیاره فراخورشیدی، هر شیء سیاره مانند در خارج از منظومه شمسی ما است. به عبارت دیگر سیارات فراخورشیدی سیاراتی تعریف می شوند که به دور ستارگانی غیر از خورشید می گردند. البته گزارش هایی از مشاهده سیارات فراخورشیدی ای که آزادانه می گردند هم منتشر شده. مشاهده سیارات فراخورشیدی بی نهایت سخت است. چراکه آنها در مقایسه با ستارگانشان، نور کمی ساطع می کنند. اما دانشمندان می توانند آنها را کشف کنند و این اشیای اسرارآمیز و ویژگی هایشان را توصیف کنند.

ویژگی های یک سیاره فراخورشیدی

ویژگی های فیزیکی

-بیشتر سیارات فراخورشیدی به دور ستارگانی می گردند که از ستاره های رشته اصلی گروه های طیفی F، G و K هستند. این ستارگان بیشتر از عناصر سبک هلیم و هیدروژن و درصد اندکی از عنصر سنگین آهن تشکیل شده اند.

-حجم بزرگ: بیشتر سیاره های فراخورشیدی ده برابر جرم زمین را دارند. گرچه تعدادی از سیارات فراخورشیدی با اندازه زمین هم کشف شده اند.

یافتن یک سیاره فراخورشیدی با حجم بزرگ خیلی آسان تر از پیدا کردن یک سیاره فراخورشیدی با حجمی مثل زمین است. نتیجه، فراوانی کشف سیاره های با اندازه مشتری در مقایسه با سیاره های با اندازه زمین است.

-بیشتر سیاره های غول آسایی که کشف شده اند گازی هستند.

-بیشتر سیارات کوچک، سطحی سنگی دارند که خیلی شبیه به سیارات داخلی تر منظومه شمسی ما هستند.

-ناهم مرکزی پایین

-آنها نزدیک به ستاره میزبانشان می گردند.

-از نظر جوی تلسکوپ فضایی هابل اخیراً کشف کرده که سدیم یک عنصر متداول در جو بسیاری از سیارات فراخورشیدی است. تلسکوپ فضایی هابل برای اولین بار وجود اکسیژن و کربن را هم در جو یک سیاره فراخورشیدی کشف کرده که احتمال زندگی فرازمینی را قوت می بخشد.

پرسشسیارات فراخورشیدی چه هستند؟

بزرگ ترین بدنه منظومه شمسی کدام است؟

الف) مشتری

ب) زمین

ج) کیوان

د) خورشید

امتیاز به مطلب

شک ستاره شناسان درباره نیمه تاریک جهان

حمیده احمدیان راد

بیگ بنگستاره شناسان می گویند دیدگاه متعارفی که درباره محتوای جهان وجود دارد، ممکن است اشتباه باشد.

آنها برای مطالعه حرارت به جا مانده از انفجار بزرگ، به بررسی مشاهدات تلسکوپ WMAP پرداختند. اما شواهدی پیدا کردند که نشان می دهد احتمالاً خطاها در داده های این تلسکوپ خیلی بزرگ است. این امر می تواند مدل استاندارد جهان را با پرسش مواجه کند.

تلسکوپ WMAP در سال 2001 به فضا فرستاده شد. مأموریت WMAP این است که تفاوت ها در تشعشعات امواج زمینه کیهانی یا حرارت باقیمانده از انفجار بزرگ که جهان را فراگرفته و برفراز کل آسمان ظاهر می شود را اندازه گیری کند. تصور می شود که اندازه زاویه ریزموج ها به ترکیب تشکیل دهنده جهان متصل است. مشاهدات WMAP نشان داده که اندازه ریزموج ها حدود دو برابر اندازه ماه کامل است.

براین اساس، دانشمندان نتیجه گرفتند که کیهان از چهار درصد ماده طبیعی، 22 درصد ماده غیرقابل مشاهده یا تاریک و 74 درصد انرژی تاریک تشکیل شده. بحث درباره طبیعت واقعی نیمه تاریک جهان- ماده تاریک و انرژی تاریک- تا به امروز ادامه داشته.

ستاره شناسان اجرام آسمانی ای که به صورت نقاط نامشخصی در رادیوتلسکوپ ها ظاهر می شوند را مورد بررسی قرار دادند تا راهی که تلسکوپ نقشه هایش را تهیه می کند را آزمایش کنند. آنها براساس تحقیقاتشان حدس می زنند که برخلاف تصورات، اندازه گیری ریزموج های تشعشعات امواج زمینه کیهانی که به وسیله این تلسکوپ انجام می شود، به آن دقتی که فکر می شد انجام نمی شود. اگر این حدس درست باشد معنیش این است که ریزموج ها بسیار کوچک تر از اندازه هایی که این تلسکوپ نشان داده هستند. این نتیجه گیری در نهایت می تواند این معنی را دربرداشته باشد که ماده تاریک و انرژی تاریک وجود ندارند.

ستاره شناسان تصریح می کنند که مشاهده امواج زمینه کیهانی یک ابزار قوی برای کیهان شناسی است و برای چک کردن اثرات سیستماتیک حیاتی است. اگر ثابت شود که نتایجی که آنها به دست آورده اند درست است، احتمال این که انرژی تاریک و ذرات ماده ای تاریک و عجیب و غریب بر جهان تسلط داشته باشند کمتر می شود. بنابراین شواهدی مبنی بر این که جهان یک نیمه تاریک دارد ضعیف خواهد شد.

اگر این نتایج در هنگام بررسی کهکشان ها از نیمکره جنوبی هم به دست بیابید، معنیش این است که مشکلاتی واقعی در زمینه انرژی تاریک وجود دارد.

ستاره شناسان می گویند که احتمالاً جهان هیچ نیمه تاریکی ندارد. وجود ماده تاریک و انرژی تاریک ایده ای است که از سوی بعضی از فیزیکدانان نظری مطرح شده. درواقع بسیاری از دانشمندان با یک مدل وابسته به ذرات یافت نشده عجیب و غریب به نام ماده تاریک و نیز انرژی تاریک که به طور کامل اسرارآمیز است احساس راحتی نمی کنند. همچنین این نظریه مشکلاتی را در زمینه تولد ستارگان در کهکشان ها نیز به وجود آورده است.

ستاره شناسان نتیجه می گیرند امکان این هست که این مدل استاندارد با ماده و انرژی تاریکش پا بر جا بماند- اما آزمایشات بیشتری مورد نیاز است. در حال حاضر ماهواره اروپایی پلانک، در حال جمع آوری داده های بیشتری است و شاید بتواند به پرسش های اساسی درباره طبعیت جهانی که در آن زندگی می کنیم پاسخ های قانع کننده تری دهد.

منبع: http://www.sciencedaily.com/releases/2010/06/100613212708.htm

امتیاز به مطلب

آیا رفتار جانوران و انسان ها در طول تاریخ تغییر کرده است؟

محمدرضا کریمی

فسیل شته در کهربا

براساس یک دیدگاه جدید به نظر می رسد که موجودات، بیشتر رفتارهایشان را حفظ می کنند و درصورتی که این رفتارها نتواند به بقای طولانی مدت گونه ها خدمت کند، انقراض رخ می دهد. درواقع به نظر می رسد که موجودات تمایل به ادامه رفتارها داشته اند و اشکال ابتدایی رفتاری هرگز واقعاً در آنها تغییر نکرده است. گونه ها ممکن است تکامل فیزیکی پیدا کرده باشند، اما در آنها تغییرات رفتاری خیلی کمتر مشاهده می شود. بسیاری از گونه ها به سوی انقراض می روند چون که نمی توانند مسیر رفتاری خود را تغییر دهند.

به عنوان مثال در یک فسیل کهربا، یک مارمولک 100 میلیون ساله پیدا شده که همان روش پیچیده چسبندگی امروزی پا را مورد استفاده قرار می دهد. این روش به مارمولک اجازه می دهد که به آسانی به طور عمودی و حتی برعکس سطح راه برود. این قابلیت به مارمولک کمک می کرده که با حرکت سریع و سرخوردن از دایناسورها دور شود و یا با پرش از میان جنگل های امروزی جنوب شرق آسیا عبور کند.

براساس آن چه که از رفتارهای پایه انسانی می دانیم، مشخص است که از زمان ثبت تاریخ هیچ تغییر قابل ملاحظه ای در این رفتارها هم به وجود نیامده. نمونه آنها پرخاشگری است. جمجمه هایی از نئاندرتال ها پیدا شده که آثار جراحت هایی برآنها دیده می شود که احتمالاً به وسیله همنوعانشان ایجاد شده است.

در خلیج مکزیک می توان قدرت رفتار را مشاهده کرد. خلیج مکزیک مدتی با مشکل نشت نفت روبرو بود. لاک پشت های دریایی به طور سنتی به سوی خلیج می آمدند تا در سواحل آن تخم گذاری کنند. این در حالی است که آنها می توانستند وجود نفت را در آب شناسایی کنند. این موضوع می تواند خطر انقراض آنها، حداقل انقراض محلی بعضی از جمعیت هایشان را به دنبال داشته باشد.

منبع: http://www.physorg.com/news195831471.html

امتیاز به مطلب

چگونه تک سلولی ها به چند سلولی تبدیل شدند؟

محمدرضا کریمی

سلول هاانتقال از موجودات زنده تک سلولی به موجودات زنده چند سلولی نسبتاً سریع و در یک میلیون نسل انجام شده است.

موجودات زنده زیستی، بسیار پیچیده هستند و قسمت های مختلفی دارند که تابع یکدیگرند و با هم بقا و تولید مثل و کلیت موجود زنده را تضمین می کنند.

چگونگی و چرایی افزایش پیچیدگی در مسیر تکامل پرسش علمی بزرگی است. زیست شناسان تعدادی از انتقال های اصلی را در مسیر تکامل به سوی پیچیده شدن شناسایی کرده اند. اینها شامل به وجود آمدن کروموزوم ها، به وجود آمدن یوکاریوت ها، انجام تولید مثل جنسی، تشکیل موجودات زنده چند سلولی و تشکیل گروه های اجتماعی حشرات است.

یک گام اساسی و تعیین کننده در بسیاری از این انتقال ها، تقسیم کار بین اجزای نوظهور موجود تکامل یافته است.

درک چگونگی تقسیم کار در موجودات زنده چند سلولی دشوار است. چراکه انتظار می رود سلول ها برای حفظ موجودیتشان، به جای تلاش برای انجام همکاری های سازنده در قالب یک سطح بالاتر سازمانی، خودخواهانه عمل کنند.

 اما مشخص شده که برای تقسیم کار بعضی از دستورالعمل های ژنی مورد نیاز است.

به این ترتیب تقسیم کار زمانی به وجود می آید که هم ارتباط ژنتیکی قوی و هم تناسب و سازگاری، به طور مؤثری جلوی سلول ها را برای انجام عملکردهای چندگانه بگیرد.

منبع: http://www.eurekalert.org/pub_releases/2010-06/plos-mer060810.php

امتیاز به مطلب

دره پادشاهان در مصر

حمیده احمدیان راد

توتان خاموندر پشت تپه های تبان در ساحل غربی رود نیل، دره پادشاهان یا دروازه پادشاهان، در زبان عربی وادی الملوک پنهان شده. این دره جایی است که در یک دوره تقریباً 500 ساله در آن برای پادشاهان و نجبای قدرتمند عصر پادشاهی جدید مصر (سلسله هجدهم تا بیستم مصر باستان) آرامگاه هایی ساخته شده است. جنس سنگ های این دره بیشتر از سنگ آهک است و شکل طبیعی و جنس سنگ های آن به ساختن مقبره های موجود در آن کمک کرده است. این دره به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شده. بیشتر آرامگاه های سلطنتی در دره شرقی واقع شده اند.

در دره پادشاهان 63 مقبره سلطنتی از گودال ساده گرفته تا یک مقبره با بیش از 120 اتاق وجود دارد. چند تا از مقبره ها مانند مقبره توتان خامون و یووا حاوی هزاران شیء گرانبها هستند. بضی از مقبره ها از دوران باستان گشوده شده اند و  حتی برخی از آنها در طول دوره های رومیان و بیزانسی ها به عنوان مسکن یا کلیسا مورد استفاده قرار گرفته اند. اما تعدادی از آنها در همین 200 سال اخیر کشف شده اند.

دره پادشاهان به عنوان مدفن از سال 1539 پیش از میلاد مورد استفاده قرار گرفته و کاربرد آن به این عنوان از توتموس اول شروع شده و با رامسس دهم یا یازدهم پایان یافته. در زمان رامسس اول (1300 پیش از میلاد) کار ساختن دره ملکه ها نیز شروع شد. اما با این وجود بعضی از زنان با شوهرانشان در دره پادشاهان دفن شده اند. در میان دفن شدگان در این دره بچه های نجبا و فراعنه هم دیده می شوند. شماری از مقبره ها هم خالی هستند. صاحبان تعدادی از آنها شناخته نشده اند.

به نظر می رسد که همه مقبره های دره پادشاهان در همان دوران باستان به خاطر اشیای گرانبهایشان مورد دستبرد و غارت واقع شده اند. برای همین حاکمان تلاش کرده اند تا حد ممکن از بقایای صاحبان مقبره ها حفاظت کنند. در نتیجه مومیایی ها از مقبره ها به جاهای دیگر برده شده اند تا از آنها بهتر حفاظت شود. حتی حاکمان، بیشتر گنجینه های مقبره ها را هم به منظور حفاظت اجساد در مقابل دزدان از مقبره ها خارج کردند.

در سال 1090 پیش از میلاد وضع بد اقتصادی پای دزدان مسلح را به دره باز کرد. به این خاطر این آخرین سالی بود که دره به عنوان مدفن مورد استفاده قرار گرفت. به نظر می رسد یک غارت عمده هم طی جنگ داخلی زمان رامسس هفتم به وقوع پیوسته باشد.

این منطقه از آخر قرن هجدهم مرکز توجه باستان شناسان و مصرشناسان جهان بوده است و مقبره ها و افراد دفن شده در آن انگیزه پژوهش های زیادی بوده اند. کشف مقبره توتان خامون (با شایعات حول و حوش آن) نیز موجب شده که این مکان به یکی از مشهورترین مکان های باستانی جهان تبدیل شود.

امتیاز به مطلب

سیستم های نوری مورد استفاده در فضا چگونه اند؟

محمدرضا کریمی

آینه تلسکوپآینه های فلزی ای که با دقت بی نهایت بالا ساخته شده اند و به طور دقیق در جای خود قرار گرفته اند، عناصر کلیدی تلسکوپ های مدرن هستند. حالا یک تکنیک جدید اجازه داده تا سطوح پیچیده نوری ای تولید شوند که هم از لحاظ شکل و هم از نظر نحوه قرارگیری از وضعیتی بسیار عالی برخوردار باشند. این آینه ها برای یک تلسکوپ ژرفاسنج مادون قرمز ساخته شده اند.

برای تحقیقات فضایی، مشاهده وضعیت آب و هوا و نیز ماهواره های پیش بینی هوا به طور فزاینده ای به ابزارهای قوی ضبط و ثبت و اندازه گیری های نوری قدرتمند نیاز است. این ابزار هم اغلب حاوی چند عنصر آینه ای غیرکروی هستند که از رهگذر کنش و واکنش دقیق آنها زمینه دریافت بازتاب مورد نظر از نور تابش شده فراهم می شود.

سباستین شیدینگ از مؤسسه فرانهوفر برای اپتیک کاربردی و مهندسی دقیق واقع در آلمان درباره آینه تلسکوپ ها چنین توضیح می دهد:«همه آینه ها لازم است با دقت بی نهایت زیاد تولید شوند. دقتی که معادل کمتر از یک میکرومتر است. همچنین لازم است که آینه ها در ارتباط با یکدیگر در موقعیت دقیقی قرار داده شوند.» تا به حال قرار دادن آینه ها در وضعیت مناسب خیلی وقت گیر بوده است. چراکه زمان زیادی لازم است تا آینه ها گام به گام در محل خود قرار گیرند. روش کار به این ترتیب بوده که آینه ها یکی بعد از دیگری در تلسکوپ قرار داده می شوند. سپس کیفیت تصویر برداری سنجیده می شود. در نهایت اگر بی دقتی ها یا خطاهایی پیدا شود، با تنظیم وضعیت قرارگیری آینه ها تصحیح می شود. بعد اندازه گیری ها و تطبیق های بیشتری انجام می شود تا همه اجزا به بهترین وجه چیده شوند.

شیدینگ می گوید:«ما می خواستیم تا این پیچیدگی ها و فرایند تنظیمات وقت گیر را ساده کنیم.» به این ترتیب به ابتکار مرکز هوافضای آلمان طرحی تحقیقاتی مورد توجه قرار گرفت. در این طرح دانشمندان تکنیکی نو را به کار بستند. تکنیک جدید آنها این بود که تنظیم و ترازبندی اجزا را درست از همان ابتدای کار انجام دادند. به این منظور، سطوح آینه ها و نحوه ارتباطشان با یکدیگر از همان ابتدای فرایند مورد توجه قرار گرفت و آنها از همان ابتدا در وضعیت و جایگاهی قرار داده شدند که بعداً باید در تلسکوپ داشته باشند. این شیوه کار، خطاها را به حداقل کاهش می دهد و تصحیح ها همان موقعی که آینه ها در مکان خود قرار می گیرند انجام می شود. این روش، فرایند مونتاژ را ساده و قابل تجدیدنظر می کند.

به این ترتیب ترفندی که در این روش به کار گرفته می شود این است که برای نصب آینه ها از همان ابتدا سیستمی با مختصات مشترک در نظر گرفته می شود.

شیدینگ توضیح می دهد:«برای دستیابی به این هدف هر آینه براساس تعریفی مشخص و علایم  بسیار دقیق اندازه گیری و سطوح مرجع تهیه می شود.» این علایم ثابت دربرگیرنده سیستم مختصات برای شکل های آینه ها هم هست. به طور همزمان با این علایم موقعیت هر آینه در ارتباط با آینه های مجاور هم تثبیت می شود. در نهایت علایم به عنوان نقاط مرجع برای فرایندهای اندازه گیری بعدی به منظور چک کردن کیفیت سیستم نوری به خدمت گرفته می شوند.

در نهایت با این فناوری شکل و نیز وضعیت قرارگیری آینه ها نسبت به یکدیگر ده برابر دقیق تر از زمانی شد که آنها به روشی عرفی درست می شدند. به این ترتیب دانشمندان نتیجه گرفتند که می توان سیستم های نوری ای با دقتی بسیار بیشتر ساخت. این در حالی است که هزینه ها هم کاهش می یابد. چراکه دیگر در فرایند تنظیمات در طول مونتاژ نهایی وقت تلف نمی شود.

منبع: http://www.physorg.com/news194773527.html

امتیاز به مطلب

هواپیماهای آینده

 حمیده احمدیان راد

هواپیمای ترافوجیا-ترنسیشنسروصدای کمتر، دود و مواد زاید کمتر، این آینده ای است که برای سفرهای هوایی آینده پیش بینی می شود. به عبارتی سفرهای هوایی آینده ساکت تر، پاک تر و سازگارتر با محیط زیست خواهند بود. ساخت این دست از هواپیماها در قالب یک پروژه اروپایی موسوم به آسمان پاک انجام می شود. پروژه آسمان پاک یکی از پیشرفته ترین و پیچیده ترین طرح های تحقیقاتی اروپایی است و بودجه ای معادل 1.6 میلیارد یورو برای آن تخصیص داده شده است. 86 شرکت صنعتی و پژوهشگرانی از 16 کشور در این پروژه شرکت دارند.

فرانهوفر مؤسسه ای است که محققان تلاش هایشان را در زمینه ساخت هواپیمایی برای آینده در آن متمرکز کرده اند. کارشناسان این مؤسسه عقیده دارند که برای دستیابی به اهدافشان لازم است مفاهیم ساختاری جدید و نیز نمودارهای مربوط به حرکت گازها و هوا مهندسی شود. درکنار اینها مفاهیمی نظیر نحوه بهتر راندن هواپیما و نیز تطبیق طرح های لجستیکی نیز مورد نیاز است. در نهایت تمام این تمهیدات را باید به مرحله عمل درآورد.

کارشناسان هوانوردی از انجمن مشاوره برای تحقیقات مربوط به دانش هوانوردی در اروپا ACARE عقیده دارند که پروازها را به میزان قابل توجهی می توان با محیط زیست سازگار کرد. این کارشناسان راهبردی را برای صنعت هوانوردی اروپایی مشخص کرده اند و براین اساس خواستار 50 درصد کاهش در میزان دی اکسید کربن تولید شده و نیز میزان خروجی سروصدا تا سال 2020 شده اند. آنها می گویند که لازم است میزان خروج اکسید نیتروژن نیز تا آن زمان به میزان 80 درصد کاهش یابد.

البته هدف شرکت های صنعتی و پژوهشگرانی که در پروژه آسمان پاک فعالیت می کنند تنها توسعه فناوری های منحصربفرد برای کاربردهای خاص نیست. بلکه هدف آنها ارزیابی و ترقی دادن دانش هوانوردی نیز هست.

محققانی که در این پروژه فعالیت می کنند در گام های اولیه کارشان مجموعه ای از طرح ها را در حوزه های تکنولوژیکی برای موتور هواپیما، ساختمان بدنه و بال ها و نیز وسایل فرود هواپیما (مانند چرخ ها) و غیره پایه گذاری کردند. با کار بر روی هر یک از این اجزا می توان امیدوار بود که کل سیستم از نظر زیست محیطی بهبود یابد.

بهینه سازی جریان هوا نیز بر روی بال ها نیز سروصدا را کاهش می دهد و موجب ذخیره انرژی می شود. بهبود فناوری موتور هم مصرف کروزن را به حداقل می رساند; استفاده از موادی با طول عمر طولانی باعث ذخیره مواد خام می شود و به کارگیری مواد قابل بازیافت جلوی تجمع مواد زاید را در طبیعت می گیرد. برای دستیابی به این اهداف لازم است کارهای زیادی انجام شود. به عنوان مثال مواد آزمایش شوند، روش های محاسباتی پالایش شود و آزمایشات و تجزیه و تحلیل های زیادی انجام گیرد.

در این طرح محققان برای اولین بار چرخه زندگی مواد را در داخل ساختمان هواپیما بررسی و محاسبه می کنند. به عنوان مثال در حال حاضر هواپیماهایی که به پایان عمرشان نزدیک می شوند و قراضه های آنها به معضلی تبدیل شده اند. برای همین متخصصان در مؤسسه فرانهوفر در زمینه فناوری شیمیایی کار کرده و پلاستیک های مخصوصی را عرضه کرده اند که نه تنها دارای مشخصه های دقیقی است و کارخانجات سازنده را خوشحال می کند، بلکه موجب می شود که هواپیماها در پایان زندگیشان به شکلی سازگار با محیط زیست کنار گذاشته شوند.

یکی دیگر از برنامه های کارخانه های هواپیماسازی برای آینده این است که محصولاتشان را به طور خودکار تولید کنند. سیستم رنگ آمیزی هواپیماها هم مهم است. چون که می تواند مقاومت اصطکاکی را کاهش دهند. همچنین صنعت هوانوردی توجه ویژه ای نیز به ایمنی دارد. به عنوان مثال محققان مؤسسه فرانهوفر در تست پرواز فشار، دما و شرایط رطوبتی را در طول یک پرواز شبیه سازی می کنند.

منبع: http://www.physorg.com/news192709211.html

امتیاز به مطلب

اقیانوس ها چه میزان آب و چقدر عمق دارند؟

محمدرضا کریمی

حجم و عمق اقیانوس ها در برآوردهای مختلفبشر به پاسخ این پرسش قدیمی که عمق اقیانوس ها به طور دقیق چقدر است نزدیک تر شده. براساس محاسبات عمق متوسط اقیانوس ها 3682.2 متر است که 21 تا 51 متر از برآوردهای قبلی کمتر است.

آخرین محاسبه حدود 30 سال قبل انجام شده و اندازه گیری های جدید 0.3 درصد اختلاف را بین دو آمار نشان می دهد. این میزان حجمی معادل حدود پنج برابر خلیج مکزیک است که ممکن است در نظری اجمالی زیاد به نظر برسد ولی در واقع چنان که گفته شد تنها 0.3 پایین تر از برآوردهای 30 سال قبل است.

نکته جالب این است که دانشمندان در گذشته با استفاده از تکنیک های خامی که برای اندازه گیری عمق اقیانوس ها مورد استفاده قرار می دادند به نتایج دقیقی دست یافته اند. به عنوان مثال در سال 1888 جان موری وزنه هایی سربی از طناب یک کشتی آویزان کرد تا حجم یک اقیانوس را محاسبه کند. در آن منطقه اقیانوسی، متوسط عمق اقیانوس فقط 1.2 درصد بیشتر از رقمی بود که چرت و اسمیت از گروه تحقیقاتی که اندازه گیری ماهواره ای انجام می دهند می گویند.

باشروع دهه 1920، محققان با استفاده از ژرفاسنج ها برآوردهایشان را از عمق اقیانوس به طور چشمگیری بهبود دادند.

حالا دانشمندان برآوردهایشان از عمق متوسط و حجم اقیانوس ها را با استفاده از اندازه گیری های ماهواره ای انجام داده اند. 

البته تفاوت آمارهای جدید با آمارهایی که از تحقیقات قبلی به دست آمده بیانگر کاهش آب اقیانوس های زمین نیست. چراکه نشانه هایی که بیانگر آن باشد که اقیانوس های زمین آب از دست می دهند وجود ندارد. بنابراین تنها توجیهی که برای وجود تفاوت بین آمارهای جدید با آمارهای گذشته وجود دارد این است که بشر در زمینه تعیین مکان رشته کوه ها و سایر ساختارهای زیرآب توانایی بیشتری پیدا کرده است.

 به گفته یک دانشمند اندازه گیری های ماهواره ای نشان می دهد که کف اقیانوس ها برآمده تر و کوهستانی تر از آنی است که تاکنون تصور می شد. همین طور که اندازه گیری ها بهبود می یابد، اندازه هایی که از حجم اقیانوس ها به دست می آید کاهش نشان می دهد.

پروژه اندازه گیری ماهواره ای همه اقیانوس های جهان را به طور کامل پوشش داده است. به جز بعضی از مناطق قاره قطب شمال که با یخ پوشیده شده اند. نتیجه هم یک نقشه جهانی جدید از اقیانوس ها است.

امتیاز به مطلب